Zorla Kaybedilenler Veritabanı

Mehmet Ay, Necati Aydın ve Ramazan Keskin'in Zorla Kaybedilmesi

Necati Aydın 1964 yılında Diyarbakır’ın Bismil ilçesinde doğmuş, 1982 yılında Keçiören Sağlık Meslek Lisesinden mezun olmuştu. Diyarbakır’da yaşıyordu ve çevre sağlık teknisyeni olarak devlet memurluğu yapıyordu.

Necati Aydın, Tüm Sağlık-Sen’in kurucuları arasında yer aldı. Diyarbakır Şubesi’nin kuruluş yönetiminde yer aldı ve ilk şube başkanı oldu. Sendikal örgütlenmede aldığı aktif rol nedeniyle sık sık gözaltına alınarak işkence gördü. Sağlık ve Sosyal Hizmet Emekçileri Sendikası Diyarbakır Şubesinin basın açıklamasından edinilen bilgiye göre, 1992 yılında gözaltındayken gördüğü işkence sonucunda böbrek ezilmesi teşhisiyle uzun süre hastanede tedavi gördü. 1993 yılında Çorum’a sürgün edildi.

1994 yılının Mart ayında, Necati Aydın ve eşi Süheyla Aydın’ın sürekli olarak atandıkları ve farklı şehirlerde çalıştıkları için kalıcı bir yerleşim yeri yoktu ve Süheyla Aydın altı aylık hamileydi. 18 Mart 1994 (Sağlık ve Sosyal Hizmet Emekçileri Sendikasına göre 27 Mart) tarihinde, Necati Aydın ve Süheyla Aydın, Diyarbakır’da Necati Aydın’ın bir yakını olan Mehmet Ay’ın ağabeyi Hafif Ay’ın evinde misafir olarak bulunuyordu. Evde başka birçok akrabaları daha vardı. Yaklaşık olarak akşam saat 8 sıralarında eve polisler geldi. Yanlarında daha önceden kahvehaneden gözaltına aldıkları Mehmet Ay da bulunuyordu. Polisler eve girerek, herkesin kimliğini kontrol ettikten sonra, 5 yaşındaki çocuk da dâhil olmak üzere evde bulunan aile üyelerinin tümünü gözaltına aldı. Herkes aynı polis aracına bindirilirken, Süheyla Aydın ayrı bir araca bindirildi. Araçtaki herkesin gözleri bağlanmıştı. Daha sonra sorgulanmak üzere Çevik Kuvvet Birimine götürüldüler. Bu sırada Süheyla Aydın, hamile olduğundan dolayı kendini iyi hissetmiyordu.

Çevik Kuvvet Biriminde Süheyla Aydın sorgusu için koridorda beklerken, içerideki odadan eşi Necati Aydın’ın işkence çığlıklarını duyabiliyordu. Süheyla Aydın üç kez sorguya alındı. İkinci defa alındığında Necati Aydın da odada bulunuyordu. Süheyla Aydın’ın gözbağı birkaç kez aralanmış ve Necati Aydın’ı görmesi sağlanmıştı. Necati Aydın’ın gözleri bağlıydı ve çıplaktı, vücudu ıslak bir şekilde yerde çömelmiş, titriyordu. Sorgu sırasında Necati Aydın, Süheyla Aydın’ın söyledikleriyle çelişen bir cevap verince polisler Necati Aydın’ı odadan çıkarttı, Süheyla Aydın’ın saçından tutarak, yüzüne tokat attı. Üçüncü sorgu sırasında, polis memuru Süheyla Aydın’a soyunarak dans etmesini söyledi. Bu sırada Necati Aydın da odadaydı. Polis memuru Necati Aydın’ı sorularına cevap vermezse Süheyla Aydın’a zarar vermekle tehdit etti. Süheyla Aydın korkudan fenalaşınca odadan çıkartıldı. Koridorda bir polis memuru kendisine “Yusuf Ekinci’yi tanıyor musun? Cesedi boş bir arsada bulundu. Kocanın başına da aynı şey gelmesini istemezsin” dedi. Süheyla Aydın daha sonra Çevik Kuvvet Biriminden Diyarbakır Emniyet Müdürlüğüne götürüldü ve 4 gün boyunca Hüsniye Ay ve çocuğuyla aynı hücrede tutuldu. 22 Mart 1994 tarihinde hakim önüne çıkarılmaksızın serbest bırakıldı. Gözaltı süresi boyunca avukatla, hakimle veya savcıyla görüşmesine izin verilmedi.

Necati Aydın ve Mehmet Ay ile birlikte bedeni bulunan Ramazan Keskin 31 Mart 1994 tarihinde gözaltına alındı ve onunla birlikte gözaltına alınan Ayfer Sert salıverildi. Necati Aydın’ın akrabası ve Kürt kadın hareketinde politik olarak aktif olan Yasemin Aydın da gözaltına alındı ve ağır şekilde işkence gördü. Kendisine Necati Aydın ve Mehmet Ay’ın faaliyetleri hakkında sorular soruldu. 29 Nisan 1994 tarihinde serbest bırakıldı. 4 Nisan 1994 tarihinde Necati Aydın ve Mehmet Ay Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesinde hakim önüne çıkarılacaktı. Saat 12.45’te doktor muayenesinden geçtiler. 14.00’da o sırada Adliye’de bulunun Avukat Sezgin Tanrıkulu, Necati Aydın’ı duruşma salonuna götürülürken gördü. Dosyalarına göre savcı Necati Aydın ve Mehmet Ay’ın tutuklanmasını talep etmiş, ancak hakim salıverilmelerine karar vermişti. Ancak bu karara rağmen Necati Aydın ve Mehmet Ay Adliye’den dışarı çıkmadı. Bütün gün Adliye kapısında bekleyen yakınları Necati Aydın ve Mehmet Ay’dan bir daha haber alamadı.

Ertesi gün, yani 5 Nisan 1994 tarihinde, Necati Aydın ve Mehmet Ay’ın yakınları ne olduğunu öğrenmek için savcılığa başvurdu. Savcı iki adamın da o gün salınmış olduğunu ve bir daha tutuklanmadıklarını söyledi. Avukat Sezgin Tanrıkulu, dönemin Cumhuriyet Başsavcısı Bekir Selçuk’la konuştuğunda, Bekir Selçuk kendisine Necati Aydın’ın büyük ihtimalle PKK örgütüne katıldığını söyledi.

8 Nisan 1994’te Yasemin Aydın, Cumhuriyet Savcısı Osman Yetkin’le Necati Aydın ve Mehmet Ay’ın Adliye içinde nasıl kaybolmuş olacağıyla ilgili görüştü. Bu görüşmede iki hakim ve bir savcı daha bulunuyordu, sonradan Bekir Selçuk da katıldı. Görüşmede, hakimlerden biri adliyede ana kapıdan başka yalnızca binanın zemin katında bulunan ve arka tarafına denk gelen bir kapı daha olduğunu söyledi. Bu kapı sadece polis memurları tarafından tutukluların transferi sırasında kullanılıyordu. Hakim “yoksa… telsizli olanlar…” diye başladığı cümlesini bitirmedi. 9 Nisan 1994 tarihinde, Diyarbakır’ın Silvan ilçesinde Pamuklu nehrinin yanında bir tarlada çalışan köylüler üç beden buldu. Bedenler Diyarbakır-Silvan karayolundan yaklaşık 100 metre uzaklıkta bulunan sığ bir çukura gömülmüştü. Hepsinin elleri arkalarından bağlanmıştı ve kafalarının arkasında bir kurşun deliği bulunuyordu. Birinin cebinde buldukları evlilik yüzüğünün içinde Süheyla ismi yazıyordu. Aynı akşam yakınları Necati Aydın ve Mehmet Ay’ın bedenlerini teşhis etti. Üçüncü beden ise bir süre gözaltında kalmasının ardından aynı tarihte DGM’ye çıktıktan sonra serbest bırakılan ama bir daha kendisinden haber alınamayan üniversite öğrencisi Ramazan Keskin’e aitti.

Birçok insanın morgu ziyaret etmesine izin verilmedi. Üç öğretmen gözaltına alındı ve gözaltında tutuldukları sırada Necati Aydın ve Mehmet Ay’ın çatışmada öldürüldüğünü söylemeleri konusunda tehdit edildi.

Abdülkadir Aygan, olayla ilgili itiraflarında şunları söyledi: “Abdülkerim Kırca 1993’ten sonra Diyarbakır JİTEM Grup Komutanı oldu. Bazı cinayetleri bizzat gözümüzün önünde kendisi işledi. Sağlık-Sen Diyarbakır Şubesi’nin üç üyesi Necati Aydın, Mehmet Ay ve Ramazan Keskin JİTEM’de sorgulandıktan sonra Silvan yolunda bir araziye götürüldüler. Gençler yan yana dizildiler. Elleri ve gözleri arkadan bağlandı. Sonra komutan Kırca gençlere diz çöktürttü ve tam enselerinden birer el ateş etti. Kurşun beyinlerini delip geçti, alınlarının ortasından oluk oluk kan fışkırdı. Sonra da bize 'gömün bunları' dedi. İki arabayla oraya gitmiştik. Yedi, sekiz kişi bu olaya tanık olduk. Üç sendikacı gencin bilgisi Emniyet’ten geldi. Devlet Güvenlik Mahkemesi’nde ifadeye çıkacakları bize bildirildi. Komutan Kırca da mahkeme serbest bırakırsa bu gençleri alıp JİTEM’e getirmemizi emretti. Nuri Ateş adında astsubayla birlikte dört kişi beyaz Renault’yla mahkemenin önüne gittik ve bekledik. Gençler mahkeme tarafından serbest bırakıldılar. Biz onları almak için yol kenarında beklerken, onlar karşıdan davaları bitti diye sevine sevine geliyorlardı. Üç genci mahkemenin önünden alıp JİTEM’e getirdik. Sorgulandılar...” “…Bu olayda Şehmuz kod adlı Uzman Çavuş Uğur Yüksel, Adıyamanlı Apo kod adlı Uzman Çavuş Abdulkadir Uğur, ben, Kemal Emlük, Oğuz kod adlı Astsubay Nuri Ateş, Diyarbakır İstihbarat Tim Komutanı Yüzbaşı Tunay Yanardağ ve Abdulkadir Kırca vardı. Daha sonra bunları toprağa gömdük."

Abdulkadir Aygan’ın itiraflarının çeşitli basın yayın organlarında yer almasından sonra soruşturma başlatan Bismil Cumhuriyet Başsavcılığı 2009 yılı başında bir fezleke hazırlayarak Necati Aydın, Ramazan Keskin ve Mehmet Ay’ın JİTEM mensupları tarafından örgüt faaliyeti çerçevesinde öldürüldüklerini, Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu kararınca, çete ve örgüt suçlarıyla ilgili soruşturma yapma yetkisinin Özel yetkili Başsavcılık tarafından yürütülmesi nedeniyle, 1998/339 nolu soruşturma dosyasının düzenlenen fezleke ile gereğinin taktiri için Diyarbakır Özel yetkili Cumhuriyet Başsavcılığına gönderdi. Fezlekede şu ifadelere yer verildi:

“İtirafçı Abdülkadir Aygan isimli şahıs, maktullerin mahkemece serbest bırakılmalarının ardından JİTEM görevlileri tarafından Toros marka araç ile gözaltına alındıkları, birkaç gün bu şahıslara işkence yapılmasının ardından Jandarma İstihbarat Grup Komutanlığına ve tim komutanlığına ait 2 araç ile Silvan-Diyarbakır karayolu arasındaki Kağıtlı Jandarma Karakoluna gittikleri, bir köprü yanında ana yoldan ayrılarak tarla içerisine girdikleri, bu şahısların kafalarına kurşun sıkılarak infaz edildikleri, bu olayı Diyarbakır İstihbarat Tim Komutanı Yüzbaşı Tunay Yanardağ, Uzman Çavuşlar Uğur Yüksel, Abdulkadir Uğur, itirafçı Kemal Emlük, Astsubay Nuri Ateş’in gerçekleştirdikleri şeklinde beyanda bulunduğu anlaşılmaktadır.”

Olay tarihinde iç hukukta etkili bir şekilde soruşturma yürütülmemesi üzerine Necati Aydın’ın eşi Süheyla Aydın AİHM’ye başvurdu. Necati Aydın ile ilgili AİHM 2’inci Dairesi, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin yaşam hakkını düzenleyen 2. maddesinin (esas ve usul yönünden), işkence yasağını düzenleyen 3. maddesinin (kaybedilen yönünden), etkili soruşturma hakkını düzenleyen 13. maddesinin ve olguların tüm çıplaklığıyla ortaya çıkması bakımından Türkiye’nin AİHM’e yardımcı olmaması nedeniyle 38. maddesinin ihlal edildiğine karar verdi ve devleti Aydın ailesine tazminat ödemeye mahkum hükmetti.

Hukuki süreçte son durum:Soruşturma sürüyor
Anayasa Mahkemesi Başvurusu:Hayır
Hukuki süreç özeti

KAYNAKLAR:

AİHM kararı
İnsan hakları örgütlerinin basın açıklamaları ve/veya raporları
İnsan hakları örgütlerinin basın açıklamaları ve/veya raporları
İnsan hakları örgütlerinin basın açıklamaları ve/veya raporları
Gazete veya internet haberi
Gazete veya internet haberi

Politik Sorumlular

İsim Görev
Süleyman Demirel Cumhurbaşkanı
Tansu Çiller Başbakan
Nahit Menteşe İçişleri Bakanı
Seyfi Oktay Adalet Bakanı
Doğan Güreş Genel Kurmay Başkanı
Aydın İlter Jandarma Genel Komutanı
Ünal Erkan OHAL Bölge Valisi
Mehmet Ağar Emniyet Genel Müdürü
Sönmez Köksal MİT Müsteşarı

Kaybedilenler

Kaybedilen Kişi Tarih Şüpheliler Katilim derecesi Görev
Mehmet Ay 1994-04-04 Abdülkerim Kırca Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Mehmet Ay 1994-04-04 Tünay Yanardağ (Diyarbakır İstihbarat Tim Komutanı, Yüzbaşı) Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Mehmet Ay 1994-04-04 Yüksel Uğur (Uzman Çavuş, Şehmus kod) Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Mehmet Ay 1994-04-04 Abdulkadir Uğur (Adıyamanlı Apo kod adlı Uzman Çavuş) Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Mehmet Ay 1994-04-04 Kemal Emlük (Erhan Berrak) Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi İtirafçı
Mehmet Ay 1994-04-04 Nuri Ateş (Astsubay) Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Mehmet Ay 1994-04-04 Abdülkadir Öztürk Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Necati Aydın 1994-04-04 Abdülkerim Kırca Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Necati Aydın 1994-04-04 Abdulkadir Uğur (Adıyamanlı Apo kod adlı Uzman Çavuş) Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Necati Aydın 1994-04-04 Tünay Yanardağ (Diyarbakır İstihbarat Tim Komutanı, Yüzbaşı) Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Necati Aydın 1994-04-04 Yüksel Uğur (Uzman Çavuş, Şehmus kod) Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Necati Aydın 1994-04-04 Kemal Emlük (Erhan Berrak) Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi İtirafçı
Necati Aydın 1994-04-04 Nuri Ateş (Astsubay) Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Necati Aydın 1994-04-04 Abdülkadir Öztürk Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Ramazan Keskin 1994-04-04 Abdülkerim Kırca Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Ramazan Keskin 1994-04-04 Tünay Yanardağ (Diyarbakır İstihbarat Tim Komutanı, Yüzbaşı) Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Ramazan Keskin 1994-04-04 Yüksel Uğur (Uzman Çavuş, Şehmus kod) Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Ramazan Keskin 1994-04-04 Abdulkadir Uğur (Adıyamanlı Apo kod adlı Uzman Çavuş) Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Ramazan Keskin 1994-04-04 Kemal Emlük (Erhan Berrak) Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi İtirafçı
Ramazan Keskin 1994-04-04 Nuri Ateş (Astsubay) Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Ramazan Keskin 1994-04-04 Abdülkadir Öztürk Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma

© Zorla Kaybedilenler Veritabanı 2017. All Rights Reserved.
Website design by Eugene, Development supported by HURIDOCS