Zorla Kaybedilenler Veritabanı

Abdulaziz Gasyak, Ömer Candoruk, Süleyman Gasyak ve Yahya Akman'ın Zorla Kaybedilmesi

Cizre'de hayvan alım satımıyla uğraşan Süleyman Gasyak 6 Mart 1994'te Silopi'de bulduğu koyunları almak üzere taksicilik yapan amcası Ömer Candoruk ile sabah saatlerinde yola çıktı. Yolda aynı köyden iki genç olan Abdulaziz Gasyak (13) ve Yahya Akman'ı (17) da araçlarına alarak Silopi'ye doğru hareket ettiler. Botaş Jandarma Karakolu arama noktasında araçları Adem Yakin, Fırat Altın (Abdulhakim Güven), Hıdır Altuğ ve Yavuz, Cabbar, Selim Hoca ve Tuna kod adlı Cemal Temizöz ile çalışan itirafçılar ve Jitem elemanları tarafından durdurularak zorla gözaltına alındılar. O sırada yolun karşısındaki bir minibüste olan A. M., Ömer Candoruk ve diğer üç kişinin Jandarma İstihbaratına ait iki araca dövülerek bindirildiğini ve gözaltına alan ekipten bir kişinin de Ömer Candoruk'un arabasına binerek Cizre yoluna doğru hareket ettiklerine şahit oldu. Biraz sonra A.M.'nin içinde bulunduğu minibüs de Cizre'ye doğru hareket etti ve önlerinden giden üç araçtan birinin camından dışarıya bir şeyler atıldığını gördüler. A.M. araçtaki dört kişiyi tanıdığı için minibüsü durdurarak ne atıldığına baktı ve atılan şeyin Ömer Candoruk'un ehliyeti olduğunu görünce yanına aldı ve tekrar hareket ettiler. Önde giden üç araç Holan Köprüsü yoluna sapınca daha sonra neler olduğunu göremedi ancak Cizre'ye varınca Ömer Candoruk'un ehliyetini ağabeyine verdi ve olanları anlattı.

Ömer Candoruk başlarına gelecekleri anlayınca Bozalan köyü yolunda koyunlar yolu kapattığı bir sırada hareket halindeki araçtan atlayarak kaçmaya çalıştı ancak aracı süren Adem Yakin arkasından birkaç defa kalaşnikofla ateş ederek durdurdu ve yaralı halde arabaya taşıyarak bagaja kilitledi. Olaya şahit olan köylüler Ömer Candoruk'un yeğeni ve Süleyman Gasyak'ın eşi olan Leyla Gasyak'ın evini arayarak haber verdiler. Ömer Candoruk'un yaralandığını duyunca hastaneye götürüleceğini düşünen Leyla Gasyak hemen Cizre Devlet Hastanesine gitti. Hastanenin kapısında bir panzer ve 10-15 civarında sivil giyimli ve silahlı kişi duruyordu. Leyla Gasyak hastaneye girmeye çalışınca neden geldiğini sordular, anlatınca da "Buraya getirmiyorlar, git buradan," dediler. Leyla Gasyak içeri girmek için ısrar edince de üzerine köpeklerini saldılar.

Gasyak ailesi ertesi gün Holan'a gitti ama oradaki köylüler üç aracın Holan'ı geçerek Behmore (Bozalan köyü) köyüne gittiğini söylediler. Leyla Gasyak bunun üzerine dilekçe yazabilen bir tanıdığı olan Ahmet Boyacı'nın yanına gitti ve durumu anlatarak eşinin iki gündür kayıp olduğunu anlattı. Ahmet Boyacı'nın yazdığı dilekçeyi savcılığa götürdü ve kapıdaki görevliye savcıya iletmesi için verdi. Bir saat kadar sonra savcı Leyla Gasyak'ı içeri çağırdı ve olayı bir de ondan dinledikten sonra dilekçesini buruşturup eline sıkıştırdı ve eşinin akıbetini jandarmadan sormasını söyledi. Ancak Leyla Gasyak Cemal Temizöz ve ekibinin yaydığı korkudan jandarmaya gidemedi.

Bozalan köyüne yakın bir tarlada çalışan E.T. ve yanındaki diğer kadınlar Süleyman Gasyak, Ömer Candoruk, Abdulaziz Gasyak ve Yahya Akman'ın öldürüldüğünü gördüler ve E.T. Leyla Gasyak ve akrabalarına gördüklerini anlattı. Bunun üzerine Bozalan köyüne giden Leyla Gasyak köylülerin üç arabanın geldiğini ve sonrasında yaşananları gördüklerini söyledikleri yerde cenazeleri aramaya başladı. 8 Mart 1994'te araç izlerini takip ederek dört cenazenin üstünün toprak ve kayalarla kapatıldığını gördü. Yahya Akman ve Abdulaziz Gasyak'ın da kaybolduğundan haberi yoktu ve onların da cenazelerini görünce korkarak orayı terk etti. Eve gidip akrabalarına haber verdi.

Bu sırada köylüler yetkililere haber vermişti. Leyla Gasyak ve diğer aile fertleri olay yerine tekrar döndüğünde askerler ve korucular da oradaydı. Bir süre sonra aileler cenazelerini bir traktöre yükleyerek otopsi için hastaneye götürdü. Otopsi sonucunda dört kişinin ateşli silah yaralanmasına bağlı olarak öldürüldükleri ve olay yerinden toplanan boş kovanların iki ayrı silaha ait olduğu tespit edildi. Olayla ilgili tahkikat Cizre Cumhuriyet Başsavcılığının talimatı üzerine Cizre İlçe Jandarma Komutanlığınca yapıldı ancak tahkikatta sadece olay yeri tespit tutanağı ve olay yerinin krokisi düzenlenerek Cemal Temizöz imzalı üst yazısıyla Cumhuriyet Başsavcılığına gönderildi. Öldürülen kişilerin kimlikleri belirlenmiş olmasına rağmen hiçbirinin yakınının ya da görgü şahitlerinin bilgisine başvurulmadı ve olay yeri tespit tutanağına öldürülen dört kişinin, korucu olmadıkları halde ve hatta korucu olmaları yönünde üzerlerinde baskı olmasına ve kabul etmedikleri için devlet güçlerince defalarca tehdit edilmelerine rağmen, Keççan Hesinan Aşiretinin geçici köy korucusu oldukları ve bu nedenle PKK tarafından öldürüldüklerinin düşünüldüğü yazıldı. Bu haliyle evrak görevsizlik kararı verilerek Devlet Güvenlik Mahkemesi Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığına gönderildi ve bir süre sonra da daimi aramaya alındı.

Aileler 11.07.2002 tarihinde savcılığa yeniden başvurana kadar şüphelilerin belirlenmesine yönelik herhangi bir inceleme yürütülmedi. Olaydan birkaç gün sonra Yahya Akman'ın babası İsa Akman emniyetten Ramazan Hoca, jandarmadan da Selim Hoca olarak bilinen kişiler tarafından şikayetçi olmamaları konusunda tehdit edildi. Benzer bir şekilde Leyla Gasyak da bir tanıdıklarının taziyesinden dönerken beyaz bir araba tarafından evine kadar takip edildi ve evinin önüne geldiğinde araçtan inen Bedran kod adıyla tanınan Adem Yakin tarafından olayla ilgili kimseyle konuşmamaları yönünde tehdit edildi. Aileler daha sonra Ömer Candoruk'a ait Toros marka aracın Cizre'de jandarma istihbarat elemanları tarafından kullanıldığına şahit oldular ancak korktukları için hiçbir yere şikayette bulunamadılar.

2002 yılında hala korkmalarına rağmen Cemal Temizöz ve ekibinin Cizre'den artık tamamen gittiği söylentileri yaygınlaşınca üç aile Cizre ve Şırnak savcılıklarına başvurarak Cemal Temizöz, Abdulhakim Güven ve Bedran kod adlı Adem Yakin'den şikayetçi olarak soruşturmanın yeniden açılmasını sağladı. Cizre Cumhuriyet Başsavcılığı maktul yakınlarının yanı sıra gözaltına alınmaya şahit olan A.M.'nin, dört kişinin öldürüldüğü ana şahit olan Bozalan köyünden E.T. ve şüpheliler Abdulhakim Güven ve Adem Yakin'in ifadelerini aldı ve 2003/497 esas sayılı iddianamesi ile 05.08.2003 tarihinde kamu davası açtı. Şırnak Ağır Ceza Mahkemesi 2005/35 karar numaralı dosya kapsamında 29.03.2005 tarihinde şüpheliler hakkında kasten adam öldürme suçundan delil yetersizliğinden beraat kararı verdi. Ailelerin temyiz başvurusu da reddedildi.

25 Temmuz 2005 yılında aileler Şırnak Valiliğine başvurarak 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanundan yararlanmak istedikleri yönünde başvuru yaparak tazminat talep ettiler. 10 Temmuz 2006'da Valilik, yakınlarının "PKK üyeleri tarafından" öldürülmesini gerekçe göstererek başvuruyu kabul etti; tazminat ödenmesi yönünde karar verdi.

Açılan soruşturma daha sonra (Kamil Atak’ın kardeşi) Mehmet Nuri Binzet'in 2009 yılındaki itirafları sonrasında Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından 2009/906 soruşturma numarası ile hazırlanan 2009/972 numaralı iddianame kapsamına alındı. Müşteki ve tanık anlatımlarının, özellikle olaya görgüsü olan tanıklar E.T. ve A.M.'nin anlatımlarının, dosya gizli tanıkları Tükenmez Kalem ile Sokak Lambası'nın (Hıdır Altuğ ve Abdülhakim Güven) itirafları ile birebir uyduğu gerekçesiyle maktuller Süleyman Gasyak, Abdulaziz Gasyak, Yahya Akman ve Ömer Candoruk'un şüpheli Cemal Temizöz'ün talimatı ile şüpheliler Adem Yakin, Fırat Altın (Abdulhakim Güven), Hıdır Altuğ ile Yavuz, Cabbar, Selim Hoca ve Tuna kod adlı şahıslar tarafından ateşli silah ile vurulmak suretiyle öldürüldükleri kanaati belirtildi.

İddianamede, 1993-95 yılları arasında Cizre İlçe Jandarma Bölük Komutanı olan Cemal Temizöz’ün Bedran/Şahin kod adlı Adem Yakin, Ferit kod adlı Fırat Altın ve Tayfur kod adlı Hıdır Altuğ ile gerçek isimleri tespit edilemeyen uzman çavuşlar Yavuz Güneş, Selim Hoca, Cabbar ve Tuna kod isimlerini kullanan şahıslardan oluşan sivil bir sorgu/infaz timi kurduğu, bu grupla, 22 kişiyi terörle mücadele adı altında işkenceyle sorguladığı, zorla kaybettiği ya da öldürdüğü iddia edildi. Tuna kod isimli şahsın bir trafik kazasında öldüğü ancak diğerlerinin gerçek isimleri belirlenemediği için haklarında kamu davası açılamadığı belirtildi. Sanıklar hakkında “Cürüm işlemek için teşekkül oluşturmak, örgüt üyesi olmak, cinayete azmettirmek ve cinayet”ten Cemal Temizöz için dokuz, Kamil Atak ve Adem Yakin için yedi, Fırat Altın (Abdülhakim Güven) için altı, Hıdır Altuğ için üç, Temer Atak için iki ve Kukel Atak için bir kez ağırlaştırılmış müebbet istendi. 2009 yılında sanıklardan Kamil Atak, Cemal Temizöz, Temer Atak, Adem Yakin ve Fırat Altın (Abdülhakim Güven) tutuklanarak yargılanmaya başlandı. Mart 2009’dan beri firari olarak aranan Kukel Atak ise 8 Ocak 2010’da yakalanarak tutuklandı. Dava başladıktan yaklaşık üç yıl sonra, müdahil avukatların çabalarıyla dönemin belgelerindeki imzalardan çapraz karşılaştırma yapılarak kimliği tespit edilen “Yavuz hoca” ya da “Yavuz Güneş” kod adıyla bilinen Uzman Çavuş Burhanettin Kıyak da 27 Temmuz 2012’de Ankara’da tutuklandı.

Bir yılı aşkın bir süre ağırlaştırılmış müebbet hapis istemiyle tutuklu yargılanan Kukel Atak, 18 Mart 2011’de sağlık sorunları nedeniyle tahliye edildi. 1994 yılında Cizre'de Temizöz'ün kurduğu ekipte görev aldığı ve Ramazan Uykur'u öldürdüğü iddiasıyla yargılanan Temer Atak ise suç tarihinde askerde olduğu iddiasıyla 22 Haziran 2012’de tahliye edildi. Kamil Atak suç vasfı ve delil durumunun değerlendirilmesi sonucu 21 Aralık 2012’de; Hıdır Altuğ ve Fırat Altın (Abdulhakim Güven) 8 Kasım 2013’te, Cemal Temizöz ise 12 Eylül 2014’te tutuklulukta geçirdikleri süre dikkate alınarak tahliye edildi. 23 Mart 2009’da Kayseri İl Jandarma Alay Komutanı iken tutuklanan ve 9 kez ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasıyla yargılanan Cemal Temizöz, 2010 yılında Yüksek Askeri Şurâ tarafından emekliye sevk edildi. Davada en son tutuklanan Burhanettin Kıyak ise, üç yıla yakın tutuklu yargılanmasının ardından 2 Nisan 2015’te adli kontrol şartı ve yurt dışı yasağı konularak tahliye edildi. Güvenlik gerekçesiyle Eskişehir 2. Ağır Ceza Mahkemesine nakledilen davanın 5 Kasım 2015'teki son duruşmasında tüm sanıklar delil yetersizliğinden beraat etti.

Gasyak ailesi aynı zamanda 13 Haziran 2003 tarihinde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine başvuru yaptı. AİHM 13 Ocak 2010 tarihli nihai kararında Türkiye'yi Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin yaşam hakkını düzenleyen 2. maddesini usulden ihlal ettiği gerekçesiyle hükümeti ailelere tazminat ödemeye mahkum etti.

Hukuki süreçte son durum:Davada delil yetersizliği nedeniyle beraat kararı verildi, yargıtay aşamasında
Soruşturma / Dava tarihi:2009-07-10 2009-09-11
Anayasa Mahkemesi Başvurusu:Hayır
Hukuki süreç özeti

KAYNAKLAR:

Mağdur yakını ile görüşme

Ses kaydı
Ses ve görüntü kaydı
İddianame
AİHM kararı

Politik Sorumlular

İsim Görev
Süleyman Demirel Cumhurbaşkanı
Tansu Çiller Başbakan
Nahit Menteşe İçişleri Bakanı
Seyfi Oktay Adalet Bakanı
Doğan Güreş Genel Kurmay Başkanı
Aydın İlter Jandarma Genel Komutanı
Ünal Erkan OHAL Bölge Valisi
Mehmet Ağar Emniyet Genel Müdürü
Sönmez Köksal MİT Müsteşarı

Kaybedilenler

Kaybedilen Kişi Tarih Şüpheliler Katilim derecesi Görev
Abdulaziz Gasyak 1994-03-06 Cemal Temizöz (Cizre İlçe Jandarma Komutanı) Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi İlçe Jandarma Komutanı
Abdulaziz Gasyak 1994-03-06 Adem Yakin (Bedran kod) Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi İtirafçı
Abdulaziz Gasyak 1994-03-06 Hıdır Altuğ (Tayfun kod) Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi İtirafçı
Abdulaziz Gasyak 1994-03-06 Abdulhakim Güven (Fırat Altın) Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi İtirafçı
Abdulaziz Gasyak 1994-03-06 Burhanettin Kıyak (Yavuz kod) Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Abdulaziz Gasyak 1994-03-06 Gündür Güler (Tuna kod) Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Abdulaziz Gasyak 1994-03-06 Cabbar (kod) Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Abdulaziz Gasyak 1994-03-06 Selim Hoca (kod) Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Ömer Candoruk 1994-03-06 Cemal Temizöz (Cizre İlçe Jandarma Komutanı) Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi İlçe Jandarma Komutanı
Ömer Candoruk 1994-03-06 Adem Yakin (Bedran kod) Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi İtirafçı
Ömer Candoruk 1994-03-06 Hıdır Altuğ (Tayfun kod) Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi İtirafçı
Ömer Candoruk 1994-03-06 Abdulhakim Güven (Fırat Altın) Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi İtirafçı
Ömer Candoruk 1994-03-06 Burhanettin Kıyak (Yavuz kod) Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Ömer Candoruk 1994-03-06 Gündür Güler (Tuna kod) Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Ömer Candoruk 1994-03-06 Cabbar (kod) Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Ömer Candoruk 1994-03-06 Selim Hoca (kod) Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Süleyman Gasyak 1994-03-06 Cemal Temizöz (Cizre İlçe Jandarma Komutanı) Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi İlçe Jandarma Komutanı
Süleyman Gasyak 1994-03-06 Adem Yakin (Bedran kod) Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi İtirafçı
Süleyman Gasyak 1994-03-06 Hıdır Altuğ (Tayfun kod) Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi İtirafçı
Süleyman Gasyak 1994-03-06 Abdulhakim Güven (Fırat Altın) Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi İtirafçı
Süleyman Gasyak 1994-03-06 Burhanettin Kıyak (Yavuz kod) Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Süleyman Gasyak 1994-03-06 Gündür Güler (Tuna kod) Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Süleyman Gasyak 1994-03-06 Cabbar (kod) Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Süleyman Gasyak 1994-03-06 Selim Hoca (kod) Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Yahya Akman 1994-03-06 Cemal Temizöz (Cizre İlçe Jandarma Komutanı) Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi İlçe Jandarma Komutanı
Yahya Akman 1994-03-06 Adem Yakin (Bedran kod) Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi İtirafçı
Yahya Akman 1994-03-06 Hıdır Altuğ (Tayfun kod) Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi İtirafçı
Yahya Akman 1994-03-06 Abdulhakim Güven (Fırat Altın) Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi İtirafçı
Yahya Akman 1994-03-06 Burhanettin Kıyak (Yavuz kod) Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Yahya Akman 1994-03-06 Gündür Güler (Tuna kod) Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Yahya Akman 1994-03-06 Cabbar (kod) Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Yahya Akman 1994-03-06 Selim Hoca (kod) Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma

© Zorla Kaybedilenler Veritabanı 2017. All Rights Reserved.
Website design by Eugene, Development supported by HURIDOCS