Zorla Kaybedilenler Veritabanı

Cemil Kırbayır'ın Zorla Kaybedilmesi

Cemil Kırbayır, Kars’ın Göle köyünde Halkın Kurtuluşu, Devrimci Gençlik gibi derneklerle birlikte Göl-Der’i kurdu. Dernek köy halkına her konuda yardımcı oluyordu. 12 Eylül 1980’i 13 Eylül’e bağlayan gece halasının evini askerler bastı; Cemil Kırbayır’ı oradan alıp Askeri Gözetim Evine, 247. Piyade Alayına götürdüler. Bir hafta sonra Kars’a 9. Kolordu Komutanlığına bağlı Kars Gözetim Evine götürüldü.

7 Ekim’e kadar ailesi her hafta Cemil Kırbayır’ı görebilmek için Kars Gözetim Evine gitti; fakat hiç göremedi. Sadece askerlerle temiz çamaşır gönderdiler ve yıkanması gereken çamaşırları aldılar. 8 Ekim'de babası, büyük oğlu Mikail Kırbayır’ın kaymakamlıktaki iş yerine giderek “Cemil firar etmiş,” dedi.

Mikail Kırbayır, Cemil’in oradan kaçabilmesinin mümkün olmadığını, bu nedenle öldürülmüş olabileceğini düşündü. Bunun üzerine önce Göle Alay Komutanlığına, oradan da Kars’a gitti. Mikail Kırbayır’a Cemil’in Kars’ta olmadığı, siyasi şube tarafından alındığı söylendi. Kırbayır bütün siyasi şubeleri dolaştı ve hepsinden Cemil’in orada olmadığı cevabını aldı. Tekrar Kars Gözetim Evine döndü; oradaki nöbetçi kendisine bir liste gösterdi. Listede Cemil Kırbayır, Ç.A., M.A. ve C.K. isimleri bulunuyordu. Nöbetçi “Bunları polis almış, götürmüş, üçü geri gelmiş,” dedi. Listede Cemil Kırbayır’ın isminin karşısında kırmızı kalemle büyük harflerle “getirilmedi” yazıyordu.

Bu sırada Mikail Kırbayır Göle Kaymakamlığındaki görevinden alınarak Konya Karaman’a tayin edildi. Aynı gün sivil polisler kontrolünde Konya’ya gitti. Cemil Kırbayır’ın babası 1981 yılında Kenan Evren’e, Barolar Birliğine ve Kolordu Komutanlığına dilekçe verdi. Gelen yanıt “sorgulama esnasında firar etmiştir” oldu.

2010 yılında Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın Cumartesi Anneleri ile yaptığı görüşmenin ardından (görüşmede Cemil Kırbayır'ın annesi Berfo Kırbayır da bulundu) TBMM İnsan Hakları Komisyonu bünyesinde özel bir komisyon kuruldu. Komisyon Cemil Kırbayır'ın zorla kaybedilmesi olayını da araştırdı. Cemil ile birlikte gözaltında bulunan 4 kişi, ona uygulanan korkunç işkenceler ile ilgili olarak komisyonda tanıklık yaptı. Komisyon raporunda Cemil Kırbayır'ın firar etmesinin mümkün olmadığı, sorgulamalar sırasında işkence ile öldürüldüğü sonucuna varıldı ve suç duyurusunda bulunulması kararlaştırıldı.

Komisyon raporunun ardından Kars Cumhuriyet Başsavcılığı 2011 yılında 2011/899 esas numarası ile soruşturma açtı. Soruşturma kapsamında müşteki olarak Mikail Kırbayır'ın ifadesi alındı. Dosyada şüpheli olarak ifadesi alınan devlet memurları ise şöyle (parantez içerisinde zorla kaybedilmenin gerçekleştiği dönemdeki görevleri belirtilmiştir): Kureyşin Tepedelen (polis memuru), Mehmet Haytan (Kars Emniyet Müdürlüğü Siyasi Şube Şefi), Ali Aykut Demirden (Kars İl Emniyet Müdürü), Recep Çaycıoğlu (dönemin Kars Emniyeti Şube Müdürü), Burhanettin Özdemir (Cemil Kırbayır'ın kaybolmasından 2 ay sonra göreve gelen Kars Emniyet Müdürü ), Seyfi Kesici (Kars İli Siyasi Şube Müdürü Vekili-Komiser ), Zeki Tuçkollu (MİT memur), Mehmet Aktaş (1. Şube Toplum Polisi), Selçuk Akyıldız (Siyasi Şube Polis Memuru/Katip), Mehmet Ali Akın (polis memuru), Engin Yenilmez (MİT Kars İl Müdürü).

Dosya kapsamında ilgili dönemde sorgu merkezinde temizlikçi, bekçi gibi görevlerde çalışan kişilerin tanıklığına başvuruldu; ancak işkenceye tanıklık eden dört kişinin ifadesine başvurulmadı. Dosya halen soruşturma aşamasında; 15.02.2012 tarihi itibariyle henüz hiçbir şüpheli hakkında dava açılmadı.

Hukuki süreçte son durum:Soruşturma sürüyor
Soruşturma / Dava tarihi:2011-03-15
Anayasa Mahkemesi Başvurusu:Hayır
Hukuki süreç özeti

KAYNAKLAR:

Mağdur yakını ile görüşme

Kayıp yakınıyla görüşme (ses ve görüntü kaydı)
Meclis Araştırma Komisyonu raporu

Politik Sorumlular

İsim Görev
Kenan Evren Devlet Başkanı

Kaybedilenler

Kaybedilen Kişi Tarih Şüpheliler Katilim derecesi Görev
Cemil Kırbayır 1980-09-13 Ali Aykut Demirden (Kars İl Emniyet Müdürü) Fiile katılımından şüphelenilmiş İl Emniyet Müdürü
Cemil Kırbayır 1980-09-13 Recep Çaycıoğlu (Kars Emniyeti Şube Müdürü) Fiile katılımından şüphelenilmiş Polis
Cemil Kırbayır 1980-09-13 Seyfi Kesici (Kars İli Siyasi Şube Müdürü Vekili-Komiser) Fiile katılımından şüphelenilmiş Polis
Cemil Kırbayır 1980-09-13 Zeki Tuçkollu (MİT) Fiile katılımından şüphelenilmiş İstihbarat elemanı
Cemil Kırbayır 1980-09-13 Engin Yenilmez (MİT Kars İl Müdürü) Fiile katılımından şüphelenilmiş İstihbarat elemanı
Cemil Kırbayır 1980-09-13 Selçuk Akyıldız (Kars Emniyet Müdürlüğü Siyasi Şube Polis Memuru/Katip) Fiile katılımından şüphelenilmiş Polis
Cemil Kırbayır 1980-09-13 Mehmet Haytan (Kars Emniyet Müdürlüğü Siyasi Şube Şefi) Fiile katılımından şüphelenilmiş Polis
Cemil Kırbayır 1980-09-13 Kureyşin Tepedelen (Kars Emniyet Müdürlüğü Polis Memuru) Fiile katılımından şüphelenilmiş Polis
Cemil Kırbayır 1980-09-13 Mehmet Aktaş (Kars Emniyet Müdürlüğü 1. Şube Toplum Polisi) Fiile katılımından şüphelenilmiş Polis
Cemil Kırbayır 1980-09-13 Mehmet Ali Akın (Kars Emniyet Müdürlüğü Polis Memuru) Fiile katılımından şüphelenilmiş Polis
Cemil Kırbayır 1980-09-13 Taner Alpan (MİT) Fiile katılımından şüphelenilmiş İstihbarat elemanı
Cemil Kırbayır 1980-09-13 Burhanettin Özdemir (Kars İl Emniyet Müdürü) Fiile katılımından şüphelenilmiş İl Emniyet Müdürü
Cemil Kırbayır 1980-09-13 Ergun Tosunöz (Kars Emniyet Müdürlüğü 1. Şube Polis Memuru) Fiile katılımından şüphelenilmiş Polis

© Zorla Kaybedilenler Veritabanı 2018. All Rights Reserved.
Website design by Eugene, Development supported by HURIDOCS