Zorla Kaybedilenler Veritabanı

Abdullah İnan, Aşur Seçkin, Casım Çelik, Cemal Sevli, Hayrullah Öztürk, Hurşit Taşkın, Kemal İzci, Mirhaç Çelik, Naci Şengül, Salih Şengül, Seddık Şengül, Reşit Sevli ve Yusuf Çelik'in Zorla Kaybedilmesi

AİHM'nin 16 Nisan 2013 tarihli kararına göre, 24 Temmuz 1994'de, Hakkari'nin Şemdinli ilçesine bağlı Ormancık mezrasına bir operasyon düzenleyen jandarmalar, köyün erkeklerini meydandaki helikopter pistinde topladı. Jandarmaların toplanma çağrısına karşı koyan Kerem İnan adlı bir köylü F. A. adlı bir Jandarma Astsubay tarafından vurularak öldürüldü. Alanda toplanan köyün erkekleri çırılçıplak soyularak dövüldüler. Bu muameleye itiraz eden ve o sırada hamile olan Emine Çelik ve Zübeyda Uysal adlı iki kişi de jandarmalar tarafından dövüldü ve ikisi de daha sonra bebeklerini düşürdü. Köydeki tüm evleri ateşe veren jandarmalar daha sonra Cemal Sevli, Reşit Sevli, Aşur Seçkin, Salih Şengül, Yusuf Çelik, Naci Şengül ve Kemal İzci'yi askeri araçlara bindirerek gözaltına aldı. Yolda köye doğru gelen ve içinde toplam on kişi olan iki aracı durduran jandarmalar araçlardaki dört çocuğu serbest bırakıp Hayrullah Öztürk, Abdullah İnan, Mirhaç Çelik, Seddik Şengül, Casım Çelik ve Hurşit Taşkın'ı da gözaltına aldı. Geride kalan köylüler jandarmalar tarafından köyü boşaltmaya zorlanınca sınırı geçerek Irak'ın Duhok kenti yakınlarındaki Atruş Mülteci Kampına sığındılar ve 1997'ye kadar orada kaldılar.

O gün olanlar resmi evraklara Ortaklar köyündeki tüm ev ve malların çıkan bir çatışmada yandığı şeklinde geçti. Temmuz 1998'de Şemdinli'yi ziyaret eden dönemin milletvekillerinden Naim Geylani, olayla ilgili bilgi aldıktan sonra Meclis İnsan Hakları Komisyonu tarafından bir inceleme başlatılması yönünde talepte bulundu. Bu talep ve araştırılması istenen olayla ilgili iddialar bir gazetede de yayınlandı. Bunun üzerine Hakkari Cumhuriyet Başsavcılığı 6 Temmuz 1998'de Şemdinli Cumhuriyet Savcılığından olayla ilgili bir soruşturma başlatmasını talep etti. Açılan soruşturma kapsamında Ağustos 1998 ve Ocak 1999'da Meryem Çelik, Zübeyda Uysal, Misrihan Sevli, Emine Çelik, Fatma Şengül, Besna Sevli, Hanife İzci, Hamayil İnan, Kimet Şengül ve Hazima Çelik ifade verdiler. Savcılık, olay günü Ormancık'a düzenlenen operasyonun başındaki Yarbay A.Ç'nin ve Kerem İnan'ı öldürdüğü iddia edilen Astsubay F.A'nın da soruşturma kapsamında ifadesini aldı; ikisi de iddiaları reddetti.

Savcılığın gözaltına alındıktan sonra kendilerinden bir daha haber alınamayan 13 kişinin akıbetini soran yazısı üzerine, 11 Ağustos 1998'de Jandarma'dan, bahsi geçen 13 kişinin gözaltına alındıktan sonra Derecik askeri üssüne götürüldüğü, sorguları tamamlandıktan sonra da serbest bırakıldıkları; aralarından sadece Aşur Seçkin'in serbest bırakıldıktan sonra örgüte katılmak üzere kaçmaya çalıştığı ve o sırada nereden geldiği belirlenemeyen bir kurşunla yaralanarak öldüğü iddia edildi. Savcılığın 13 Nisan 1999'da hazırladığı fezlekede Yarbay A.Ç ve Astsubay F.A şüpheli sıfatıyla yer aldı. Fezlekede, olay tarihinde Ormancık yakınlarında çıkan çatışmada iki askerin öldüğü, 14 askerin yaralandığı bir çatışmanın yaşandığı; bu çatışmanın hemen ertesinde örgüte lojistik yardım sağladığı düşünülen korucu köyü Ormancık'a aralarında Yarbay A.Ç ve Astsubay F.A'nın da yer aldığı bir grup jandarma tarafından operasyon düzenlendiği ve müşteki ifadelerinde yer alan zorla kaybetme, işkence, köy yakma ve boşaltmanın yaşandığı yer aldı.

Savcılık, Hakkari Ağır Ceza Mahkemesi'nin yetkili olduğu iddiasıyla dosyayı Hakkari Cumhuriyet Savcılığı’na gönderdi. Hakkari Cumhuriyet Savcılığı 22 Nisan 1999'da yetkisizlik kararı verdi ve dosyada adı geçen şüpheli memurların yargılanabilmeleri için izin alınması gerekliliği nedeniyle dosyayı Şemdinli İdare Mahkemesi’ne gönderdi. Şemdinli İdare Mahkemesi 8 Haziran 2000'de şüpheliler A.Ç ve F.A'nın yargılanmaları için izin talebini reddetti. Karar, dosyada yer alan şikayetçilerin avukatlarına bildirilmediyse de İdare Mahkemelerinin kararları otomatik olarak temyiz edildiği için dosya Van Bölge İdare Mahkemesi'ne gönderildi. 18 Temmuz 2000'de Van Bölge İdare Mahkemesi alt mahkemenin kararını onadı ancak bu karar da müşteki avukatlarına bildirilmedi. 4 Nisan 2002'de kararı yazdıkları bir bilgi edinme talebi dilekçesiyle öğrenen müşteki avukatı, iç hukuk yollarının tıkanmasıyla 10 Eylül 2002'de AİHM'e başvurdu.

AİHM, Casım Çelik, Cemal Sevli, Yusuf Çelik, Mirhaç Çelik, Naci Şengül, Seddık Şengül, Reşit Sevli, Kemal İzci, Hayrullah Öztürk, Salih Şengül, Hurşit Taşkın, Aşur Seçkin ve Abdullah İnan'ın zorla kaybedilmesine ilişkin sözleşmenin yaşam hakkını düzenleyen 2., işkence yasağını düzenleyen 3. (başvuranlar tarafından), ve kişisel özgürlük ve güvenlik hakkını düzenleyen 5. maddelerinin ihlal edildiğine karar verip, Hükümeti tüm mağdur yakınlarına maddi ve manevi tazminat ödemeye mahkum etti.

Hukuki süreçte son durum:Soruşturma sürüyor
Soruşturma / Dava tarihi:1998-07-06
Anayasa Mahkemesi Başvurusu:Hayır
Hukuki süreç özeti

KAYNAKLAR:

Savcılık işlemleri ve kararları
Gazete veya internet haberi
AİHM kararı

Politik Sorumlular

İsim Görev
Süleyman Demirel Cumhurbaşkanı
Tansu Çiller Başbakan
Nahit Menteşe İçişleri Bakanı
Seyfi Oktay Adalet Bakanı
Doğan Güreş Genel Kurmay Başkanı
Aydın İlter Jandarma Genel Komutanı
Ünal Erkan OHAL Bölge Valisi
Mehmet Ağar Emniyet Genel Müdürü
Sönmez Köksal MİT Müsteşarı

Kaybedilenler

Kaybedilen Kişi Tarih Şüpheliler Katilim derecesi Görev
Abdullah İnan 1994-07-24 Yarbay A.Ç. Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Abdullah İnan 1994-07-24 Astsubay F.A. Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Aşur Seçkin 1994-07-24 Yarbay A.Ç. Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Aşur Seçkin 1994-07-24 Astsubay F.A. Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Casım Çelik 1994-07-24 Yarbay A.Ç. Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Casım Çelik 1994-07-24 Astsubay F.A. Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Cemal Sevli 1994-07-24 Yarbay A.Ç. Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Cemal Sevli 1994-07-24 Astsubay F.A. Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Hayrullah Öztürk 1994-07-24 Yarbay A.Ç. Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Hayrullah Öztürk 1994-07-24 Astsubay F.A. Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Hurşit Taşkın 1994-07-24 Yarbay A.Ç. Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Hurşit Taşkın 1994-07-24 Astsubay F.A. Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Kemal İzci 1994-07-24 Yarbay A.Ç. Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Kemal İzci 1994-07-24 Astsubay F.A. Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Mirhaç Çelik 1994-07-24 Yarbay A.Ç. Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Mirhaç Çelik 1994-07-24 Astsubay F.A. Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Naci Şengül 1994-07-24 Yarbay A.Ç. Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Naci Şengül 1994-07-24 Astsubay F.A. Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Salih Şengül 1994-07-24 Yarbay A.Ç. Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Salih Şengül 1994-07-24 Astsubay F.A. Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Seddık Şengül 1994-07-24 Yarbay A.Ç. Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Seddık Şengül 1994-07-24 Astsubay F.A. Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Reşit Sevli 1994-07-24 Yarbay A.Ç. Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Reşit Sevli 1994-07-24 Astsubay F.A. Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Yusuf Çelik 1994-07-24 Yarbay A.Ç. Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma
Yusuf Çelik 1994-07-24 Astsubay F.A. Şiddet veya zorlama içeren fiillere katılım şüphesi Jandarma

© Zorla Kaybedilenler Veritabanı 2017. All Rights Reserved.
Website design by Eugene, Development supported by HURIDOCS