Abdulvahap Maço
person- Image
- Sex
- Male
- Civil status
- Unknown
- Date body found
- May 16, 1994
- Occupation
- Unknown
- Event description
AİHM’nin 18 Ocak 2005 tarihli kararındaki ifadelere göre, 12 Mayıs 1994 gününü 13 Mayıs’a bağlayan gece boyunca askerler ile PKK militanları arasında silahlı çatışma yaşandı. Yolçatı köyünün bir mezrasında yaşayan Maço ailesi 12 Mayıs gecesi boyunca süren çatışmanın ardından sabaha karşı evlerini terk ederek Lice’ye doğru yola çıktı. Ancak askerler tarafından durduruldular ve Abdulvahap Maço alıkonuldu. Sabah Yolçatı köyünden Kamil Menteşe de çatışma bitince sürüsünü köyün dışına çıkarmak için evden ayrıldı ancak köye doğru gelen askerler tarafından durdurularak alıkonuldu. Saat altı civarında köye baskın yapan askerler bütün köy halkını camii avlusunda toplayarak sorguladı. Daha sonra Sabri Akdoğan, Hasan Bayram, Yusuf Bozkuş ve Reşit Demirhan’ı da alıkoyarak diğer köylülere köyü terk etmelerini emretti.
Baskının ardından köyü terk etmeye zorlanan ve iki gün boyunca köye girişleri yasaklanan yakınları Sabri Akdoğan, Abdulvahap Maço, Reşit Demirhan, Yusuf Bozkuş, Hasan Bayram ve Kamil Menteşe’den bu süre içinde bir haber alamadı. Üçüncü gün köye girişlerine izin verilen köylüler evlerinin yakıldığını gördü; kayıpların aileleri Cumhuriyet Savcılığına başvurarak akıbetleri hakkında bilgi almak istedi ama herhangi bir cevap alamadı.
15 Mayıs 1994'te Reşit Demirhan, Sabri Akdoğan ve Hasan Bayram'ın, 16 Mayıs 1994'te Abdulvahap Maço'nun, 17 Mayıs 1994'te ise Yusuf Bozkuş ve Kamil Menteşe'nin cenazeleri köylüler tarafından bulundu. Hepsi kafalarına ve bedenlerine isabet eden kurşunlarla öldürülmüştü; Kamil Menteşe’nin bedeninde işkence izleri vardı ve sağ kulağı kesilmişti.
İç hukukta açılan soruşturmalarda hiç ilerleme olmayınca Menteşe, Bozkuş, Demirhan ve Maço aileleri 12 Kasım 1994’te AİHM’ne başvurdu. Mahkeme, yaptığı incelemelerin ardından AİHS'nin yaşam hakkını koruyan 2. maddesi (usulden) ile etkili başvuru hakkını koruyan 13. maddelerinin ihlal edildiğine karar verdi ve hükümeti tazminat ödemeye mahkum etti.
- Geolocation
Latitude: 38.42495120000001
Longitude: 40.67040889999999
- Geolocation
- City
- Diyarbakır
- District
- Lice
- Date of disappearance
- May 13, 1994
- Year of disappearance
- 1994
- Age at the time of disappearance
- HAH/act/623
- Status of the victim
- Discovered dead and returned to the family
- Type of source material
- Press release or report of human rights organisations
- Decision by the prosecution office
- Decision of non-prosecution due to statute of limitations
- Verdict of ECHR
- Violation of the right(s)
- Articles violated according to ECHR verdict
- Article 13: Right to an effective remedy
- Article 2: Procedural violation of the right to life
- Summary of the legal proceedings
13.05.1994 tarihinde askerlerce alınan Abdulvahap Maço’nun cenazesi, 16.05.1994 tarihinde babası tarafından Yolçatı köyü civarında dağlık arazide bulundu. Savcılığın, 13 Mayıs 1994 tarihinde Lice’de yaşanan çatışmada ölen iki erin sorumlusunun bulunması için yürüttüğü 1994/211 numaralı soruşturmadan, o tarihlerde Lice’deki operasyonun Bolu Komando Tugayınca yapıldığı anlaşıldı. Savcılığı olaydan haberdar eden baba, yapılabilecek bir şey olmadığı cevabını aldı.
Savcılık, Abdulvahap Maço’nun ölümünü aydınlatmak için 1994/58 numaralı bir soruşturma başlattı. Aynı operasyon kapsamında ölenlere ilişkin, 1995/57 ve 59 numaralı iki soruşturma daha açıldı. Savcılık yürüttüğü bu üç soruşturma kapsamında 28.12.1998 tarihinde çatışma döneminde Yolçatı’nın bağlı olduğu Jandarma sorumlularının isimlerini istedi. Bu isimler Jandarma tarafından savcılığa; Hasan Çakır, Özkan Demirören, Taner Aksoy, Ali Kaya, Cevdet Karaca ve Mustafa Ayrık olarak gönderildi. Yine soruşturmalar kapsamında 29.12.98 tarihinde 5 tanık dinlendi. Bunlardan en ayrıntılı ifadeyi veren Süleyman Yıldırım olay tarihinde kendisiyle beraber 7 kişinin Sabri Akdoğan’ın evinden alınıp, askerlerin karargah kurdukları Babik mezrasına götürüldüklerini, sonra ise Yolçatı köyü mezarlığına götürülüp öldürüldüklerini, kendisinin ise serbest bırakıldığını söyledi. Bu 7 kişinin arasında Abdulvahap Maço da vardı.
28.12.98 tarihinde savcılık bir de Yolçatı ve Kabakaya köy muhtarlarını çağırdı. Jandarma, Yolçatı köyünün görev alanı dışında kaldığı, Kabakaya muhtarının ise Diyarbakır’a taşındığı bilgisini verdi. İç hukukta süren soruşturmada savcılık ve jandarma arasında tahkikatın sürdüğüne dair yazışmalar yapıldı, ancak soruşturmada herhangi bir ilerleme kaydedilmedi. Savcılığın etkin bir soruşturma yürütmemesi üzerine Menteşe, Bozkuş ve Demirhan aileleriyle, Abdulvahap Maço’nun babası AİHM’e başvurdu. 36217/97 numaralı başvuru sonucunda AİHM, sözleşmenin 2. maddesinin usul ve 13. maddesinin ihlaline karar vererek devletin ailelere tazminat ödemesine hükmetti.