Piro Ay
person- Image
- Sex
- Male
- Civil status
- Married
- Occupation
- Workers
- Dependants
- 4
- Event description
Piro Ay Mardin’in Derik ilçesine bağlı Çayköy Kelektepe Mezrasında yaşıyor, duvarcı ustası olarak çalışıyordu. Evliydi ve üç çocuğu vardı. 25.11.1990 tarihinde, Mardin Merkez Jandarma Komutanlığınca “PKK terör örgütüne yardım, yataklık, kuryelik, kılavuzluk ettiği ve bu örgüte ait silahı evinde bulundurduğu” gerekçesiyle gözaltına alındı; 24.12.1990 tarihinde serbest bırakıldı.
15.05.1994 tarihinde sabah 08.00 sıralarında mezrasına aralarında dönemin Derik İlçe Jandarma Komutanı ve hala Ankara Jandarma Bölge Komutanı olan Musa Çitil’in de bulunduğu askerler, biri zırhlı yedisi de Land Rover marka jip olmak üzere toplam sekiz araçla baskın düzenledi. Hasan Polat ve Mahmut Polat isimli Bozok (Meşkina) köyü korucuları ve sivil giyimli kişiler de askerlere eşlik ediyordu. Askerler, Piro Ay ve Abdulhalim Doğan isimli köylüleri PKK gerillalarına yiyecek verdikleri suçlamasıyla askeri araca bindirerek köyün aşağısında bulunan meydana götürdü. Araçta askerlerin 'Ahmet Üsteğmenim' diye seslendikleri bir subay da bulunuyordu. Askerler Abdulhalim Doğan'ı orada bıraktı; Piro Ay’ı ise jiple 1-2 km yukarıda dağlık alana götürdü. Yaklaşık bir saat sonra da jip hızlı bir şekilde gelip köyden geçerek gitti. Kalan askerler yarım saat kadar sonra Abdulhalim Doğan’ı alarak köyden ayrıldı. Aynı gün ikindi saatlerinde Abdulhalim Doğan, Derik Üçyol Jandarma Karakolundan serbest bırakıldı.
Askerler köyü terk ettikten sonra jipin gittiği dağlık alanda Piro Ay’ı arayan köylüler bir dere kenarında kan izleri, kırık coplar ve Piro Ay’ın üzerindeki pantolona benzeyen kot kumaş parçaları buldu. Civarda bulunan çobanlar Piro Ay’ın bağırma seslerini duyduklarını söyledi. Bu tarihten sonra Piro Ay’dan bir daha haber alınamadı.
Piro Ay’ın babası Bedir Ay, Üçyol Karakoluna ve Derik İlçe Jandarma Komutanlığına, Derik Savcılığına, Mardin İl Jandarma Komutanlığına, Mardin İl Emniyet Müdürlüğüne başvurdu. Ancak Piro Ay’ın gözaltına alınmadığı yanıtıyla karşılaştı. Bedir Ay’ın mahkeme önünde verdiği beyanlarına göre olaydan sonra Bozok köyü Jandarma Komutanı kendilerine zorla şikayetten vazgeçtiklerine ilişkin dilekçe imzalattı ve bunu Musa Çitil’in emrettiğini söyledi.
16.07.2012 tarihinde Mardin Cumhuriyet Başsavcılığı, Musa Çitil’in 1992 - 1994 yılları arasında Mardin Derik Jandarma komutanı olarak Piro Ay ve Seydoş Çeviren, Yusuf Çeviren, Abide Çeviren, Ahmet Çeviren, Ramazan Çeviren, Mehmet Nejat Arıs, Vejdin Avcıl, Mehmet Erek, Ramazan Erek, Ahmet Erek, Mustafa Aydın ve Mehmet Faysal Ötün’ü aynı sebeple öldürdüğü iddiasıyla iddianame düzenledi. İddianamede Musa Çitil’in “görev yaptığı dönemde şüphe olsun olmasın sivil vatandaşları çeşitli yöntemlerle tamamen keyfi şekilde öldürdüğü anlaşılmıştır” ifadesi kullanıldı. İddianamede ayrıca, Musa Çitil'in öldürülen köylüler ile ilgili "terörist" diye tutanak tuttuğu belirtildi.
Mardin Ağır Ceza Mahkemesi'nde açılan dava, ikinci duruşmasında Adalet Bakanlığı'nın talebi ve Yargıtay 5. Ceza Dairesi'nin onayı ile "güvenlik gerekçesiyle" Çorum'a nakledildi. Musa Çitil ilk üç duruşmaya sağlık sorunlarını gerekçe göstererek katılmadı. Tüm dava süreci boyunca tutuksuz yargılanan Musa Çitil, savunmasında Derik İlçe Jandarma Komutanı olduğu dönemde teröristlerle başarılı bir şekilde mücadele ettiğini, üstlerinin bilgisi dışında hiçbir faaliyet göstermediğini, faaliyetlerinin tamamının yasalara uygun ve insan haklarına saygılı olduğunu beyan etti. Davanın şahsını ve şahsı üzerinden içerisinde yer aldığı kurumu itibarsızlaştırmak için “terör örgütüne” yakınlığı ile bilinen tanık ve müştekiler tarafından kurgulandığını iddia etti.
Yargılama Piro Ay’ın akıbetini ortaya çıkartacak bir şekilde yürütülmedi. Çorum 2. Ağır Ceza Mahkemesi 21.05.2014 tarihinde Musa Çitil’in “üzerine atılı suçu işlediğine dair soyut beyanlar dışında her türlü şüpheden uzak kesin ve inandırıcı delil elde edilemediğinden” beraatine karar verdi. Müşteki avukatları, dosyayı Yargıtay'a taşıdı. 26.12.2014 tarihinde Yargıtay 1. Ceza Dairesi'ne mütalaasını sunan Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, yerel mahkemenin verdiği kararın yerinde olduğunu savunarak, kararın onanması yönünde mütalaa verdi. Yargıtay 1. Ceza Dairesi’nin Ağustos 2015’te beraat kararını onamasının ardından Musa Çitil aynı gün Yüksek Askeri Şura (YAŞ) kararıyla rütbesi Tuğgenerallikten Tümgeneralliğe yükseltilerek Diyarbakır Jandarma Bölge Komutanı olarak atandı.
- Geolocation
Latitude: 37.364657
Longitude: 40.267937
- Geolocation
- City
- Mardin
- District
- Derik
- Date of disappearance
- May 17, 1994
- Year of disappearance
- 1994
- Age at the time of disappearance
- HAH/act/248
- Status of the victim
- Still missing
- Latest status as suspect in the act
- Faced charges but aquitted, still holding post
- Type of source material
- Bill of indictment
- Press release or report of human rights organisations
- Printed or online news
- Decision by the prosecution office
- Davada delil yetersizliği nedeniyle beraat kararı verildi; Yargıtay beraat kararını onadı
- Name of the court case
- Case of Musa Citil
- Summary of the legal proceedings
Piro Ay’ın babası Bedir Ay, Üçyol Karakoluna, Derik İlçe Jandarma Komutanlığına, Derik Savcılığına, Mardin İl Jandarma Komutanlığına ve Mardin İl Emniyet Müdürlüğüne Piro Ay’ın akıbetini öğrenmek üzere başvurdu. Ancak Piro Ay’ın gözaltına alınmadığı yanıtıyla karşılaştı ve başvuruların akıbeti yıllarca öğrenilemedi.
Mardin Cumhuriyet Başsavcılığı 2012/3527 numaralı soruşturma kapsamında 17.05.2012 tarihinde Piro Ay’ın oğlu Mehmet Ay ve babası Bedir Ay’ın ifadesine başvurdu. 06.07.2012 tarihinde Mardin Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından 2012/1150 esas numaralı iddianame düzenlendi. İddianamede Musa Çitil hakkında “birden fazla kişiyi aynı sebeple öldürmek” suçlamasıyla mülga Türk Ceza Kanunu’nun 450/5 ve 5237 s. Türk Ceza Kanunu’nun 53. maddeleri uyarınca 13 kez ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası istendi. Şüphelinin “gerek bizzat, gerek verdiği talimatlarla maktullerin ölümüne sebep olduğu, bu şekilde çok sayıda ölen şahıs olduğunun tespit edildiği, birçok insanın da haksız yere gözaltına alınarak işkencelere maruz bırakıldığı, bu yönde sistemli ve düzenli bir hareket tarzının olduğu” belirtildi.
Mardin Ağır Ceza Mahkemesi'nde açılan dava, Adalet Bakanlığı'nın talebi ve Yargıtay 5. Ceza Dairesi'nin onayı ile "güvenlik gerekçesiyle" Çorum'a nakledildi. Dava boyunca tutuksuz yargılanan sanık kendisini amirlerinin emirlerine uyduğunu, hukuk dışı hiçbir eylem gerçekleştirmediğini, insan haklarına saygı duyduğunu söyleyerek savundu. Mardin Derik’te görev yaptığı sürece “teröristlerle” başarılı bir şekilde mücadele ettiğini beyan etti. Görev süresi boyunca başarılı olduğundan dolayı hedef haline getirildiğini, tanık ve müşteki beyanlarının hiçbirinin belgeye dayanmadığını, kendisini ve içerisinde yer aldığı kurumu itibarsızlaştırmak için kurgulandığını söyleyerek savunma yaptı.
Çorum 2. Ağır Ceza Mahkemesi heyeti Mehmet Ay’ı ve Bedir Ay’ı müşteki sıfatıyla dinledi. Tanık sıfatıyla ise Piro Ay’la birlikte askeri araca bindirilen Abdülhalim Doğan, götürüldükleri yere yakın bir konumda koyunlarını otlatan çobanlar İbrahim Adal, Ramazan Durak ve Bedrettin Özge, Piro Ay’ın kardeşi Emine Adal mahkeme heyeti tarafından dinlendi. İddianamede baskın düzenleyen askerlere eşlik ettiği belirtilen koruculardan ve esasında şüpheli sıfatı taşıması gereken Hasan Polat’ın da mahkeme heyeti tarafından tanık sıfatıyla ifadelerine başvuruldu. Yargılama Piro Ay’ın akıbetini ortaya çıkartacak bir şekilde yürütülmedi. Müşteki avukatlarının olay yerinde keşif yapılması talebi reddedildi ve olay yerinde keşif yapılmadı. Mahkeme, Mardin İl Jandarma Komutanlığından Kelektepe Mezrasında herhangi bir birliğin görevlendirilip görevlendirilmediği, görevlendirilmiş ise buna ilişkin tutanak ve belgelerin gönderilmesini talep etti. Cevaben yönerge esaslarına göre 5 yıllık bir takvim yılının sonunda arşive kaldırılan belgelerin imha edildiği bildirildi.
Çorum 2. Ağır Ceza Mahkemesi, 21.05.2014 tarihli karar duruşmasında savcı mütalaasına paralel olarak, Musa Çitil’in üzerine atılı suçu islediğine dair soyut beyanlar dışında her türlü şüpheden uzak kesin ve inandırıcı delil elde edilemediği gerekçesiyle beraatine karar verdi. (2013/50 E. 2014/118 K.)
Mahkemenin kararının ardından müşteki avukatları, dosyayı Yargıtay'a taşıdı. 26.12.2014 tarihinde Yargıtay 1. Dairesi'ne mütalaasını sunan Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, yerel mahkemenin verdiği kararın yerinde olduğunu savunarak kararın onanması yönünde mütalaa verdi. Yargıtay 1. Ceza Dairesi’nin Ağustos 2015’te beraat kararını onamasının ardından Musa Çitil aynı gün Yüksek Askeri Şura (YAŞ) kararıyla rütbesi Tuğgenerallikten Tümgeneralliğe yükseltilerek Diyarbakır Jandarma Bölge Komutanı olarak atandı.