Hasan Bayram
Kişiler- Görsel

- Cinsiyet
- Erkek
- Medeni Durumu
- Bilinmiyor
- Cenazenin Bulunduğu Tarih
- 15 May 1994
- Meslek
- Bilinmiyor
- Olay Özeti
AİHM’nin 18 Ocak 2005 tarihli kararındaki ifadelere göre, 12 Mayıs 1994 gününü 13 Mayıs’a bağlayan gece boyunca askerler ile PKK militanları arasında silahlı çatışma yaşandı. Yolçatı köyünün bir mezrasında yaşayan Maço ailesi 12 Mayıs gecesi boyunca süren çatışmanın ardından sabaha karşı evlerini terk ederek Lice’ye doğru yola çıktı. Ancak askerler tarafından durduruldular ve Abdulvahap Maço alıkonuldu. Sabah Yolçatı köyünden Kamil Menteşe de çatışma bitince sürüsünü köyün dışına çıkarmak için evden ayrıldı ancak köye doğru gelen askerler tarafından durdurularak alıkonuldu. Saat altı civarında köye baskın yapan askerler bütün köy halkını camii avlusunda toplayarak sorguladı. Daha sonra Sabri Akdoğan, Hasan Bayram, Yusuf Bozkuş ve Reşit Demirhan’ı da alıkoyarak diğer köylülere köyü terk etmelerini emretti.
Baskının ardından köyü terk etmeye zorlanan ve iki gün boyunca köye girişleri yasaklanan yakınları Sabri Akdoğan, Abdulvahap Maço, Reşit Demirhan, Yusuf Bozkuş, Hasan Bayram ve Kamil Menteşe’den bu süre içinde bir haber alamadı. Üçüncü gün köye girişlerine izin verilen köylüler evlerinin yakıldığını gördü; kayıpların aileleri cumhuriyet savcılığına başvurarak akıbetleri hakkında bilgi almak istedi ama herhangi bir cevap alamadı.
15 Mayıs 1994'te Reşit Demirhan, Sabri Akdoğan ve Hasan Bayram'ın, 16 Mayıs 1994'te Abdulvahap Maço'nun, 17 Mayıs 1994'te ise Yusuf Bozkuş ve Kamil Menteşe'nin cenazeleri köylüler tarafından bulundu. Hepsi kafalarına ve bedenlerine isabet eden kurşunlarla öldürülmüştü; Kamil Menteşe’nin bedeninde işkence izleri vardı ve sağ kulağı kesilmişti.
İç hukukta açılan soruşturmalarda hiç ilerleme olmayınca Menteşe, Bozkuş, Demirhan ve Maço aileleri 12 Kasım 1994’te AİHM’ye başvurdu. Bayram ailesinin dahil olmadığı başvuruda Mahkeme, yaptığı incelemelerin ardından AİHS'nin yaşam hakkını koruyan 2. Maddesi (usulden) ile etkili başvuru hakkını koruyan 13. Maddesinin ihlal edildiğine karar verdi ve hükümeti tazminat ödemeye mahkum etti.
- Konum
Enlem: 38.42495120000001
Boylam: 40.67040889999999
- Konum
- Şehir
- Diyarbakır
- İlçe
- Lice
- Kaybedilme Tarihi
- 13 May 1994
- Yıl
- 1994
- Mağdurun Yaşı
- 37
- Mağdurla ilgili son durum
- Bedeni bulundu ve ailesine teslim edildi
- Kaynak Materyalin Türü
- İnsan hakları örgütlerinin basın açıklamaları veya raporları
- Savcılık işlemleri ve kararları
- Soruşturma Sonucu
- Soruşturmada zamanaşımı nedeniyle takipsizlik/kovuşturmaya yer olmadığı kararı verildi
- Hukuki Süreç Özeti
13 Mayıs 1994 gecesi çatışmalarında ölen iki jandarma eri dolayısıyla sorumluları bulmak için yürütülmüş iki soruşturma sırasında 18 Mayıs 1994 ve 1 Haziran 1994 tarihlerinde yazılmış savcılık kararlarından, söz konusu tarihteki çatışmanın Bolu Komando Tugayı komutasında yürütüldüğü anlaşılmaktadır. 13 Mayıs’ta güvenlik güçlerince alıkonulduğu iddia edilen Hasan Bayram’ın cenazesi 15 Mayıs 1994 tarihinde Reşit Demirhan ve Sabri Akdoğan ile birlikte bulunmuş ve Lice Sağlık Ocağına getirilerek, burada otopsisi yapılmıştır. Otopside kişilerin kurşun ile öldürüldükleri belirlenmesine rağmen kurşunlar balistik incelemeye gönderilmemiş ve kişilerin ne mesafeden öldürüldükleri tespit edilmemiştir.
Söz konusu üç kişi; Sabri Akdoğan, Reşit Demirhan ve Hasan Bayram için Lice Cumhuriyet Başsavcılığının 1994/57 numarasıyla açtığı soruşturma yürütülmeye başladı. Savcılığın aynı operasyon sırasında güvenlik güçlerince alıkonulduğu iddia edilen ve daha sonra cenazeleri bulunan isimleri belli diğer şahıslar için yürüttüğü 1995/57 numaralı soruşturma ile ilişkili iki soruşturması daha vardır: 1994/58 ve 59. Bu üç soruşturmaya ilişkin, 29 Aralık 1998 tarihinde C.Ç., M.B., F.A. ve S.Y. adlı tanıkların ifadesi alınmıştır. İfade veren tanıklardan S.Y., olay tarihinde kendisiyle beraber yedi kişinin Sabri Akdoğan’ın evinden alınıp, askerlerin karargah kurduğu Babik mezrasına götürüldüğünü, oradan Yolçatı köyü mezarlığına götürülüp yedi kişinin vurulduğunu, kendisinin ise yaşı sebebiyle serbest bırakıldığını iddia etmiştir. Bu yedi kişi, Sabri Akdoğan, Yusuf Bozkuş, Abdulvahap Maço, Reşit Demirhan, Kamil Menteşe, Hasan Bayram ve Mehmet İlkkaya’dır.
Savcılık, 28 Aralık 1998 tarihinde jandarmadan ilgili zamana ait gözaltı kayıt defterini istemiş, defter 31 Aralık 1998 tarihinde gönderilmiş, ancak aydınlatıcı bir bilgi alınamamıştır. Yine 28 Aralık 1998 tarihinde savcılık, yürüttüğü üç soruşturmaya ilişkin Yolçatı ve Kabakaya köyü muhtarlarını çağırmış, jandarma tarafından köylerin boşalmış olup Kabakaya muhtarının Diyarbakır’da ikamet ettiği, Yolçatı köyünün ise görev alanı dışında kaldığı cevabı verilmiştir. Savcılığın 28 Aralık 1998 tarihli üç soruşturmaya ilişkin yazılarından biri de Yolçatı köyünün bağlı olduğu jandarmada dönemin görevlilerinin isminin bildirilmesine ilişkindir. Bu isimler jandarma tarafından H.Ç., Ö.D., T.A., A.K., C.K. ve M.A. olarak savcılığa verilmiştir.
Savcılık 12 Şubat 1999 tarihinde İlçe Jandarma Komutanlığından 10-15 Mayıs 1994 tarihinde Bolu Komando Tugayının bölgede olup olmadığına ilişkin bilgi istemiş, cevaba dair bir veri bulunamamıştır. Yürüttüğü üç soruşturmayla da ilişkili olduğu kanaatiyle, 11 Şubat 1999 tarihinde Lice Savcılığı 1994 yılında A.A. ve N.B.’nin yoklama kaçağı olarak şubeye getirilip getirilmediğine ilişkin bilgi istemiş, askeri şubeden gelen cevapta A.A.’ya ilişkin kayıt bulunduğu, N.B.’ye ilişkin ise bulunamadığı yazmaktadır. Ancak Jandarmanın nezaret kayıt defterinde 21 Mayıs 1994 günü Bolu Komando Tugayı emriyle N.B.’nin yoklama kaçağı statüsü dolayısıyla alınıp askeri şubeye teslim edildiği yazmaktadır. Bundan sonra 31 Ocak 2000 tarihinde Sabri Akdoğan’a ilişkin 1994/57 numaralı soruşturma üzerinden daimi arama kararı çıkartılmıştır. 2004 yılına kadar savcılık ile jandarma arasında yapılan yazışmalarda bir gelişme sağlanamamıştır. 13-14 Mayıs 1994 tarihinde yapılmış ve Hasan Bayram’ın da arasında olduğu 26 kişinin öldürülmesiyle sonuçlanmış operasyona ilişkin ilk olay yeri inceleme 2001 yılında yapılmıştır. Bu 26 kişiden isimleri tespit edilerek soruşturmalara dahil edilen yedi kişiden biri olan Hasan Bayram’ın ailesi, iç hukukta etkili bir soruşturma yürütülmediği gerekçesiyle AİHM’ye başvuran Menteşe, Bozkuş, Demirhan ve Maço ailelerinin aksine AİHM’ye başvurmamıştır.
Temmuz 2023 yılında Hasan Bayram’a ilişkin yapılan incelemede, Raşit (Reşit) Demirhan ve Sabri Akdoğan’ın zorla kaybedilmesine ilişkin olayın Lice Cumhuriyet Başsavcılığı 1994/57 dosyası olarak takip edildiği görüldü. Dosya hakkında 16 Mayıs 2014 tarihinde zamanaşımı nedeniyle kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmiştir. (Karar Numarası: 2014/148)
21 Mayıs 2014’te F.A., B.D. ve H.B.’ye bu karar için tebligat çıkarılmış ancak neticede tebliğ edilip edilmediğine dair dosyada bilgi bulunmamaktadır. Temmuz 2023 itibariyle bilgiler günceldir.