Agit Akipa
person- Image
- Sex
- Erkek
- Civil status
- Evli
- Date body found
- 13 Ara 1991
- Occupation
- Muhtar
- Event description
YAKAY-DER kayıtlarına ve Cumartesi İnsanları’nın 13 Aralık 2014 tarihli basın açıklamasına göre; Şırnak’ın İdil ilçesinin Xenduk (Çukurlu) köyünde muhtarlık yapan Agit Akipa ile aynı köyün sakinlerinden İbrahim Demir köy korucusu olmayı kabul etmedikleri için baskı görüyor, sık sık gözaltına alınıyor ve işkence görüyorlardı.
Agit Akipa, 5 Mayıs 1991 tarihinde aynı köyde bulunan bazı jandarma görevlilerinin su almaya ve çamaşır yıkamaya giden köylü kadınlara ayna tutarak onları taciz ettiği gerekçesiyle jandarma görevlileriyle tartıştı. Jandarma karakol komutanı kendisine küfür etti ve hakaretlerde bulundu. Bu tartışmadan kısa bir süre sonra jandarma görevlileri Agit Akipa’yı, korkutma amacıyla kendisine ateş açarak ve “Dur ihtarına uymadığı” gerekçesiyle gözaltına aldı. Agit Akipa daha sonra köyde bulunan okul ve evleri keyfi olarak kullanmaya başlayan, aynı zamanda da köyün giriş çıkışlarını kontrol altına alan askerin köyü boşaltması için Kaymakamlığa ve İçişleri Bakanlığına dilekçe yazarak başvuruda bulundu. Başvurudan sonra üzerlerindeki baskı daha da artan Agit Akipa ve İbrahim Demir, jandarma tarafından “Sizi yaşatmayacağız” diye tehdit edildi.
12 Aralık 1991 tarihinde bir cenaze için İdil'e giden Agit Akipa ve İbrahim Demir, cenaze dönüşünde gözaltına alındı. Bu olaya şahit olanlar köye giderek durumu ailelerine anlattı. Bunun üzerine Agit Akipa ve İbrahim Demir’in akıbetlerini öğrenmek üzere karakola giden ailelere bölük komutanı, “Onları hiç görmedik,” cevabını verdi ve aileleri yanından kovdu. Bir askerin gizlice “Mağaralara gidin,” diye yönlendirmesiyle bölgeyi köylülerle birlikte arayan aileler, 13 Aralık 1991 tarihinde Çukurlu ile İdil arasında bulunan girişi taşla örülerek kapatılmış ve Handut olarak bilinen mağarada Agit Akipa ile İbrahim Demir’in işkence edilmiş cenazelerini buldu.
14 Aralık 1991 tarihinde düzenlenen cenaze törenlerine 3000-3500 kişilik büyük bir katılım oldu. Cenazeye katılan kişiler hakkında “Devletin ülkesi ve milleti ile bölünmez bütünlüğünü hedef alan toplantı ve gösteri yürüyüşüne katılmak”, “Yürüyüş sırasında bölücü içerikli slogan atmak” ve “Yasadışı bayrak taşımak” suçlarından soruşturma başlatıldı. Daha sonra kimlikleri tespit edilemediği ve zamanaşımı dolduğu gerekçesiyle takipsizlik kararı verilerek soruşturma kapatıldı. Agit Akipa ve İbrahim Demir’in kaybedilerek öldürülmesinden üç gün sonra askerler köyü terk ettiler. Aynı köy 1993 yılında boşaltılarak yakıldı.
Olay hakkında başlatılan soruşturmada İdil Cumhuriyet Başsavcılığı, Ağaçlı mezrasında bulunan Piyade Bölük Komutanı Üsteğmen ve ilgili er ve erbaşların “Adam öldürme” suçundan şüpheli olduğuna kanaat getirdikten sonra dosyayı izin almak üzere Dargeçit Kaymakamlığı İlçe İdare Kuruluna gönderdi. Soruşturma dosyası burada kayboldu. 2009 yılında ailelerin tekrar savcılığa şikayette bulunmaları üzerine hem dosyayı kaybeden Dargeçit Kaymakamlığı görevlileri hakkında “Görevi kötüye kullanmak” suçundan hem de Agit Akipa ve İbrahim Demir’in zorla kaybedilmesinden dolayı “Adam öldürmek” suçundan İdil Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yeniden soruşturma başlatıldı.
9 Temmuz 2012 tarihinde konuyla ilgili AİHM’ye başvuruldu. 56291/12 başvuru numarasıyla inceleme yapan Mahkeme henüz bir karar vermedi.
- Geolocation
Enlem: 37.3402
Boylam: 41.8934
- Geolocation
- City
- Şırnak
- District
- İdil
- Date of disappearance
- 12 Ara 1991
- Year of disappearance
- 1991
- Age at the time of disappearance
- 36
- Status of the victim
- Bedeni ailesi tarafından bulundu ve defnedildi
- Type of source material
- Gazete veya internet haberi
- İnsan hakları örgütlerinin basın açıklamaları veya raporları
- Savcılık işlemleri ve kararları
- Decision by the prosecution office
- Soruşturmada zamanaşımı nedeniyle takipsizlik/kovuşturmaya yer olmadığı kararı verildi
- Verdict of ECHR
- Dava devam ediyor
- Summary of the legal proceedings
13 Aralık 1991 tarihinde Agit Akipa ve İbrahim Demir’in cenazelerinin bulunması üzerine İdil Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından 1991/275 hazırlık numarasıyla soruşturma başlatıldı. Aynı tarihte olay yeri tespit tutanağı düzenlendi. Cenazeler köylüler tarafından İdil’e götürüldüğü için otopsi tutanağı 14 Aralık 1991 tarihinde düzenlendi.
İdil Cumhuriyet Başsavcılığı Dargeçit ilçesi Anıtlı Tabur Komutanlığına bağlı Ağaçlı mezrasında bulunan Piyade Bölük Komutanı Üsteğmen ve ilgili er ve erbaşların “Adam öldürme” suçundan şüpheli olduğuna kanaat getirdi. Ancak 18 Aralık 1991 tarihinde 1991/106 sayılı görevsizlik kararı ile Memurin Muhakematı Kanunu uyarınca soruşturma izni alınmak üzere dosyayı Dargeçit Kaymakamlığı İlçe İdare Kuruluna gönderdi. Dargeçit Kaymakamlığı İlçe İdare Kurulu 20 Mayıs 1992 tarihinde “Men’i muhakeme” kararı verdi ve dosyayı Mardin Valiliği İdare Kuruluna gönderdi. Kurul 28 Mayıs 1992 tarihinde kararı usulden bozarak geri gönderdi.
Aileler 5233 sayılı Kanun uyarınca tazminat almak için başvuruda bulundu. Bu süreçte Mardin İdare Mahkemesi tarafından Dargeçit Kaymakamlığına dosyanın akıbeti soruldu. Kaymakamlık 30 Mart 2009 tarihinde dosyayı arşivlerinde bulamadığını bildirdi. Bunun üzerine Akipa ve Demir’in yakınları Av. Tahir Elçi aracılığıyla İdil Cumhuriyet Başsavcılığına hem zorla kaybedilme olayıyla ilgili hem de görevi kötüye kullanmaktan dolayı şikayette bulundu.
Şikayet üzerine 2011/646 numaralı soruşturmasını başlatan İdil Cumhuriyet Başsavcılığı dosyanın akıbetini öğrenmek için Dargeçit Cumhuriyet Başsavcılığına, Dargeçit İlçe Jandarma Komutanlığına, Dargeçit Kaymakamlığına, Diyarbakır (CMK 250. Maddesinde Belirtilen Suçlara Bakmakla Yetkili) Cumhuriyet Başsavcılığına, Midyat Cumhuriyet Başsavcılığına, Mardin Valiliğine, Genelkurmay Başkanlığına başvurdu. Ancak söz konusu kurumların hepsi cevaben herhangi bir bilgi veya belgeye rastlamadıklarını bildirdi. Mardin Valiliği ise dosyanın usulden bozularak Dargeçit Kaymakamlığına geri gönderilmiş olduğunu belirtti. 13 Şubat 2012 tarihinde İdil Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından 2011/646 numaralı soruşturma kapsamında İbrahim Demir’in yakınlarının tanık sıfatıyla ifadesine başvuruldu. Savcılık 14 Şubat 2012 tarihinde tercüman aracılığıyla müşteki sıfatıyla Akipa ve Demir’in yakınlarının ifadesini aldı.
İdil Cumhuriyet Başsavcılığı 21 Şubat 2012 tarihinde ayırma kararı vererek Dargeçit Kaymakamlığının görevi kötüye kullandığı iddialarıyla ilgili soruşturmaya 2011/646 numaralı dosya üzerinden, Agit Akipa ve İbrahim Demir’in kaybedilmesi olayının soruşturulmasına ise 2012/160 numaralı dosya üzerinden devam edilmesine karar verdi. Savcılık aynı tarihte Dargeçit Kaymakamlığının görevi kötüye kullandığı iddialarıyla ilgili yetkisizlik kararı vererek dosyayı Dargeçit Cumhuriyet Başsavcılığına gönderdi. 2012/160 numaralı soruşturma kapsamında bir tanık daha dinlendi.
9 Temmuz 2012 tarihinde konuyla ilgili AİHM'ye başvuruldu. 56291/12 numaralı başvuru numarası üzerinden inceleme yapan Mahkeme henüz bir karar vermedi.
Temmuz 2023’te Dargeçit Cumhuriyet Başsavcılığında yapılan inceleme ve avukatlarla yapılan görüşme sonucunda Dargeçit Cumhuriyet Başsavcılığında İbrahim Demir ve Agit Akipa’nın isim sorguları yapıldı. Agit Akipa hakkında 2012/140 numaralı soruşturma dosyası çıktı. Bu dosya takipsizlikle kapatılmıştır. (Karar No: 2012/48, Kapanış Tarihi: 02.03.2012) İbrahim Demir adına ise beş farklı dosya çıkmıştır. Agit Akipa’nın hakkında açılmış dosya ile aynı dosyaya kayıtlı olup olmadığı soruldu. İdil Cumhuriyet Başsavcılığından gelen dosya olan 2012/140 soruşturma numaralı dosyanın olduğu bilgisi alındı. Bu dosyanın da takipsizlikle kapatılmış olduğu görüldü. (Karar No: 2012/48, Kapanış Tarihi: 02.03.2012) Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığındaki (CMK 250. Maddesinde Belirtilen Suçlara Bakmakla Yetkili) 2012/1322 soruşturma numarası üzerinden 4 Haziran 2012 tarihinde İdil Cumhuriyet Başsavcılığına “Agit Akipa ve İbrahim Demir’in söz konusu olay ile ilgili olarak Cumhuriyet Başsavcılığımıza 2012/1322 numaralı soruşturma yürütüldüğü, dosya evrakı incelenmesi sonucunda, olayı gerçekleştiren faillerin kimlikleri tespit edilemediğinden dava açılamadığı, faillerin kimliklerinin tespiti ve yakalanmaları için zamanaşımı süresince daimi arama kararı verildiği anlaşılmıştır.” şeklinde müzekkere gönderilmiştir.
Agit Akipa ve İbrahim Demir’in bulunduğu Dargeçit Cumhuriyet Başsavcılığı 2012/140 numaralı dosya üzerinden 2012/48 karar numarası ile 2 Mart 2012 tarihinde kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiştir. Suç tarihi 16 Haziran 1992, suç tarihi görevi kötüye kullanma suçu zamanaşımı tarihi 16 Haziran 2000’dir. Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın gerekçesi şu şekildedir:
“Müştekiler Fatma Akipa, Fikret Akipa, Sultan Demir ve Metin Demir vekilinin Cumhuriyet Başsavcılığımıza müracaatla, maktuller Agit Akipa ve İbrahim Demir’in 11.12.1991 tarihinde Jandarma tarafından gözaltına alınmalarının ardından 12.12.1991 tarihinde ölü bulunduklarını ve olay tarihinde Dargeçit İlçesi, Anıtlı Tabur Komutanlığı’na bağlı, Ağaçlı Mezrasında bulunan Piyade Bölük Komutanı üsteğmen ve diğer Jandarma görevlileri hakkında tahkikat yürütüldüğünü, ancak bu tahkikatın evraklarının Dargeçit İlçe İdare Kurulunca kaybedildiğini beyan edildiği, Agit Akipa ve İbrahim Demir’in öldürüldüğü ile ilgili soruşturmanın 1991/275 sayılı soruşturma dosyasında yürütüldüğünü ve bu dosyanın 18.12.1991 tarih ve 1991/275 -106 sayılı görevsizlik kararı ile Dargeçit Kaymakamlığı’na gönderildiği ve bu dosyanın Dargeçit Kaymakamlığınca Mardin İl Özel İdare Kuruluna gönderilmesinin ardından 16.06.1992 tarihinde dosyadaki eksiklikler nedeniyle Dargeçit Kaymakamlığı’na iade olunduğu, ancak Dargeçit Kaymakamlığı’nca dosya hakkında yeni karar tesis edilemediği gibi dosyanın bugüne kadar bulunamadığı İdil Cumhuriyet Başsavcılığı olay ile ilgili olarak İdil Cumhuriyet Başsavcılığı’nca yürütülen soruşturmada dönemin Kaymakamlık görevlileri hakkında Görevi Kötüye Kullanma suçundan evrakın tefrik edilerek yetkisizlik ile Cumhuriyet Başsavcılığı’mıza gönderildiği, Cumhuriyet Başsavcılığı’mızca soruşturmaya kaydedilen evrakın incelenmesinde;
Soruşturma izni için gönderilen soruşturmaya konu dosyanın 16.06.1992 tarihinde kaybolduğu, Dargeçit Kaymakamlığı’na iade edildiği ancak bu tarihten sonra dosyanın akıbetinin bilinmediği, evrakın kaybolduğu, eylemin 765 sayılı TCK’nın 240. maddesinde düzenlenen suça uyduğu, cezanın nevi ve miktarina göre 765 sayılı mülga TCK’nın 102/4 maddesinde belirtilen (5) ve 5237 sayılı TCK’nın 66/1-e maddelerinde düzenlenen zamanaşımı sürelerinin dolmuş olduğu anlaşıldığından; Meçhul şüpheliler hakkında ayrı ayrı.. Kovuşturmaya Yer Olmadığına Karar verilmiştir.”
2023 güncellemesi sırasında kovuşturmaya yer olmadığına dair karardan sonra herhangi bir itiraz olup olmadığı savcıya sorulduğunda, kararın müştekilere 5 Nisan 2012 tarihinde tebliğinin yapıldığı ancak kovuşturmaya yer olmadığına dair karara herhangi bir itirazın olmadığı cevabı alınmıştır. Temmuz 2023 itibariyle günceldir.