Reşit Demirhan
Kişiler- Görsel
- Cinsiyet
- Erkek
- Medeni Durumu
- Bilinmiyor
- Cenazenin Bulunduğu Tarih
- 15 May 1994
- Meslek
- Bilinmiyor
- Olay Özeti
AİHM’nin 18 Ocak 2005 tarihli kararındaki ifadelere göre, 12 Mayıs 1994 gününü 13 Mayıs’a bağlayan gece boyunca askerler ile PKK militanları arasında silahlı çatışma yaşandı. Yolçatı köyünün bir mezrasında yaşayan Maço ailesi 12 Mayıs gecesi boyunca süren çatışmanın ardından sabaha karşı evlerini terk ederek Lice’ye doğru yola çıktı. Ancak askerler tarafından durduruldular ve Abdulvahap Maço alıkonuldu. Sabah Yolçatı köyünden Kamil Menteşe de çatışma bitince sürüsünü köyün dışına çıkarmak için evden ayrıldı ancak köye doğru gelen askerler tarafından durdurularak alıkonuldu. Saat altı civarında köye baskın yapan askerler bütün köy halkını camii avlusunda toplayarak sorguladı. Daha sonra Sabri Akdoğan, Hasan Bayram, Yusuf Bozkuş ve Reşit Demirhan’ı da alıkoyarak diğer köylülere köyü terk etmelerini emretti.
Baskının ardından köyü terk etmeye zorlanan ve iki gün boyunca köye girişleri yasaklanan yakınları Sabri Akdoğan, Abdulvahap Maço, Reşit Demirhan, Yusuf Bozkuş, Hasan Bayram ve Kamil Menteşe’den bu süre içinde bir haber alamadı. Üçüncü gün köye girişlerine izin verilen köylüler evlerinin yakıldığını gördü; kayıpların aileleri cumhuriyet savcılığına başvurarak akıbetleri hakkında bilgi almak istedi ama herhangi bir cevap alamadı.
15 Mayıs 1994'te Reşit Demirhan, Sabri Akdoğan ve Hasan Bayram'ın, 16 Mayıs 1994'te Abdulvahap Maço'nun, 17 Mayıs 1994'te ise Yusuf Bozkuş ve Kamil Menteşe'nin cenazeleri köylüler tarafından bulundu. Hepsi kafalarına ve bedenlerine isabet eden kurşunlarla öldürülmüştü; Kamil Menteşe’nin bedeninde işkence izleri vardı ve sağ kulağı kesilmişti.
İç hukukta açılan soruşturmalarda hiç ilerleme olmayınca Menteşe, Bozkuş, Demirhan ve Maço aileleri 12 Kasım 1994’te AİHM’ye başvurdu. Bayram ailesinin dahil olmadığı başvuruda Mahkeme, yaptığı incelemelerin ardından AİHS'nin yaşam hakkını koruyan 2. Maddesi (usulden) ile etkili başvuru hakkını koruyan 13. Maddelerinin ihlal edildiğine karar verdi ve hükümeti tazminat ödemeye mahkum etti.
- Konum
Enlem: 38.42495120000001
Boylam: 40.67040889999999
- Konum
- Şehir
- Diyarbakır
- İlçe
- Lice
- Kaybedilme Tarihi
- 13 May 1994
- Yıl
- 1994
- Mağdurun Yaşı
- 48
- Mağdurla ilgili son durum
- Bedeni bulundu ve ailesine teslim edildi
- Kaynak Materyalin Türü
- İnsan hakları örgütlerinin basın açıklamaları veya raporları
- Savcılık işlemleri ve kararları
- Soruşturma Sonucu
- Soruşturmada zamanaşımı nedeniyle takipsizlik/kovuşturmaya yer olmadığı kararı verildi
- AİHM Kararı
- Sözleşme maddelerinin ihlal edildiği kararı
- İhlal Edildiğine Karar Verilen AİHS Maddeleri
- Madde 13: Etkili başvuru hakkı
- Madde 2: Yaşam hakkının usulden ihlali
- Hukuki Süreç Özeti
17 Mayıs 1994 tarihinde bedeni köylülerce Yusuf Bozkuş ile birlikte bulunan Kamil Menteşe için Lice Cumhuriyet Başsavcılığı 1995/59 numarasıyla soruşturma başlattı. Savcılığın aynı olaya ilişkin 1994/57 ve 58 numarası ile yürüttüğü iki soruşturma daha var.
Soruşturma kapsamında 29 Aralık 1998 tarihinde ifadesi alınan S.Y.’ye göre olay tarihinde aralarında Kamil Menteşe’nin de bulunduğu kendisiyle beraber yedi kişi alınıp Yolçatı köyü mezarlığına götürüldü, kendisi bırakılıp kalanlar öldürüldü. Yine 28 Aralık 1998 tarihinde savcılık, yürüttüğü üç soruşturmaya ilişkin Yolçatı ve Kabakaya köyü muhtarlarını çağırdı; jandarma tarafından köylerin boşalmış olup Kabakaya muhtarının Diyarbakır’da ikamet ettiği, Yolçatı muhtarının ise görev alanı dışında kaldığı cevabı verildi. Savcılığın 28 Aralık 1998 tarihli üç soruşturmaya ilişkin yazılarından biri de Yolçatı köyünün bağlı olduğu jandarmada dönemin görevlilerinin isminin bildirilmesine ilişkindi. Bu isimler jandarma tarafından H.Ç., Ö.D., T.A., A.K., C.K. ve M.A. olarak savcılığa iletildi. Savcılık 12 Şubat 1999 tarihinde İlçe Jandarma Komutanlığından 10-15 Mayıs 1994 tarihinde Bolu Komando Tugayının bölgede olup olmadığına ilişkin bilgi istedi ancak cevaba ilişkin bir veriye ulaşılamadı.
Yürüttüğü üç soruşturmayla ilişkili olduğu kanaatiyle, 11 Şubat 1999 tarihinde Lice Savcılığı 1994 yılında A.A. ve N.B.’nin yoklama kaçağı olarak şubeye getirilip getirilmediğine ilişkin bilgi istedi. Askeri şubeden gelen cevapta A.A.’ya ilişkin kayıt bulunduğu, N.B.’ye ilişkin ise bulunamadığı yazıyordu. Ancak Jandarmanın nezaret kayıt defterinde 21 Mayıs 1994 tarihinde Bolu Komando Tugayı emriyle N.B.’nin yoklama kaçağı statüsü dolayısıyla alınıp askeri şubeye teslim edildiği yazılıydı. Bundan sonra savcılık 1995/59 numaralı dosya üzerinden daimi arama kararı çıkardı ve savcılık ile jandarma arasında olayın faillerinin bulunamadığına ilişkin yazışmalar sürdü. İlk olay yeri inceleme ise 2001 yılında yapıldı ancak soruşturmada herhangi somut bir ilerleme yaşanmadı.
İç hukukta etkin bir soruşturma yürütülmemesi üzerine Kamil Menteşe’nin yakınları Bozkuş, Maço ve Demirhan aileleriyle birlikte AİHM’ye başvurdu. 36217/97 numaralı başvuru sonucunda AİHM, sözleşmenin 2. Maddesinin usul yönünden ve 13. Maddesinin esastan ihlaline karar vererek devleti ailelere tazminat ödemeye mahkum etti.
Mayıs 2023 yılında Lice Cumhuriyet Başsavcılığındaki 1994/59 numaralı dosya incelendiğinde Kamil Menteşe ve Yusuf Bozkuş’un bu dosyada hala kayıtlı olduğu görüldü. Dosyada daimi arama kararı sonucunda jandarma komutanlığı tarafından sunulan 25 Ekim 2012 ve 21 Ocak 2014 tarihli herhangi iz veya emareye ulaşılmadığını belirten tutanaklar bulunuyor.
Lice Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından 18 Mayıs 2014 tarihinde 1994/59 dosyasında “Bugüne kadar faillerin tespit edilemediği ve 765 sayılı kanun uyarınca 20 yıllık zamanaşımı dolduğundan Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararı verilmiştir. (Karar no: 2014/149 Tarih: 18.05.2014)” şeklinde kovuşturmaya yer olmadığı kararı alınmıştır. Bu karar için 21 Mayıs 2014 tarihinde K. Bozkuş ve R. Menteşe’ye tebliğ çıkarılmış ancak neticede tebliğ edilip edilmediği hakkında dosyada bilgi bulunmuyor. Mayıs 2023 itibariyle bilgiler günceldir.