Sadun Bayan
Kişiler- Görsel
- Cinsiyet
- Erkek
- Medeni Durumu
- Bekar
- Cenazenin Bulunduğu Tarih
- 18 Eyl 1989
- Meslek
- Çiftçi
- Olay Özeti
Abbas Çiğden, Münür Aydın, Reşit Eren, Sadun Bayan, Feyzi Bayan ve Üzeyir Arzık'ın yakınlarının 2009 yılında Silopi Cumhuriyet Başsavcılığına verdikleri ifadelere göre Eylül 1989’da, Silopi’ye bağlı Derebaşı köyüne yakın Deştik diye bilinen mezrada bir çatışma çıktı. Ertesi gün, Derebaşı köyünden bir grup genç yetiştirdikleri meyveleri satmak için katırlarla Silopi’ye doğru yola çıktı. Yolun ortasında askerler köylülerin etrafını sardı ve kimlik kontrolü yaptı. Kontrol sonrasında gruptan Reşit Eren, Sadun Bayan, Feyzi Bayan ve Üzeyir Arzık ile yoldan geçmekte olan iki çoban olan Abbas Çiğden ile Münür Aydın operasyon bölgesinde askerlere yol göstermeleri için alındı.
Sadun Bayan'ın babası Cemalettin Bayan da, İnci Hekimoğlu'nun 9 Şubat 2009'da Taraf gazetesinde yayınladığı yazı dizisindeki ifadelerine göre, meyve satmak üzere yola çıkan grup içindeydi ve askerlerin çocuklarını yol göstermek üzere almasından sonra askerlerin talimatı üzerine köyüne geri dönmüştü. Ertesi gün, Silopi’deki askeri taburuna yakın oturan bazı köylüler, tabura iniş yapmakta olan bir helikopterden taburun bahçesine insan bedenleri atıldığını söyledi. Bunun üzerine yakınları gözaltına alınan aileler tabura gitti ancak tabur komutanı onları içeri almadı. Köylülerin cenazeleri teslim almadan gitmeyiz ısrarıyla ortam gerildi ve Kaymakamlık binası halk tarafından taşlandı. Hürriyet gazetesi olayı arka planı ve nedeninden bahsetmeksizin "Bunlar Türk Olamaz" başlığıyla haberleştirdi. Bunun üzerine tabur komutanı köylülere savcıyla birlikte gelmeleri halinde cenazelerini teslim alabileceklerini söyledi. Savcıyla birlikte yeniden tabura gelen köylüler yakınlarını teşhis etti. Aileler Abbas Çiğden, Münür Aydın, Reşit Eren, Sadun Bayan, Feyzi Bayan ve Üzeyir Arzık'ın cenazelerini teslim alarak Silopi Mezarlığı’na defnetti.
Ailelerden bazıları savcılığa başvurdu ancak soruşturma açılıp açılmadığını da, neticesini de öğrenemedi. Silopi Cumhuriyet Savcılığının 1989 yılında verdiği bir görevsizlik kararında köylülerin bölgede görevli olan Kayseri Hava İndirme Tugayı 1. Tabur 1. Bölüğe bağlı askerlerin dur ihtarına uymadığı ve çatışma çıktığı ifade edildi.
İnci Hekimoğlu’nun yazı dizisindeki bilgilere göre olaydan iki-üç gün sonra Avukat Orhan Doğan ve o dönem ANAP milletvekili olan Nurettin Yılmaz, 15 gün kadar sonra da Bülent ve Rahşan Ecevit olayla ilgili bilgi almak üzere Silopi’ye geldi. Cemalettin Bayan hepsine oğlunu ve diğer köylüleri askerlerin öldürdüğünü anlattı ancak olay resmi tutanaklara PKK ile çıkan çatışmada öldükleri şeklinde girdi. Onlar gittikten sonra İlçe Emniyet Müdürlüğünden çağrılan Cemalettin Bayan sorgulandı ve akşam köye döndüğünde muhtar olan kardeşi Abdülkerim Bayan’dan, köyün boşaltılması için emir geldiğini öğrendi. Bunun üzerine Bayan ailesi köyü boşaltıp Silopi'ye taşındı. Cemalettin Bayan oğlunun askerler tarafından öldürüldüğünü anlatmayı sürdürdüğü için çeşitli defalar gözaltına alındı; dayak ve kötü muameleye maruz kaldı. O dönem hukuki yollardan hiçbir girişimde bulunamayan ailelerin 2009 yılında verdikleri dilekçe üzerine Silopi Cumhuriyet Başsavcılığı 2008/3151 numarasıyla yeniden soruşturma açtı.
- Konum
Enlem: 37.3055432
Boylam: 42.4983217
- Konum
- Şehir
- Şırnak
- İlçe
- Silopi
- Kaybedilme Tarihi
- 17 Eyl 1989
- Yıl
- 1989
- Mağdurun Yaşı
- 27
- Mağdurla ilgili son durum
- Bedeni bulundu ve ailesine teslim edildi
- Soruşturma Sonucu
- Daimi arama kararı ile zamanaşımı bürosuna tevdi edildi
- Hukuki Süreç Özeti
Altı kişinin öldürülmesine ilişkin olaydan hemen sonra maktuller aleyhine açılan soruşturmada Abbas Çiğden, Münür Aydın, Reşit Eren, Sadun Bayan, Feyzi Bayan ve Üzeyir Arzık'ın bölgede görevli olan Kayseri Hava İndirme Tugayı 1. Tabur 1. Bölüğe bağlı askerlerin dur ihtarına uymadığı ve ihtara ateşle karşılık vererek çıkan çatışmada ölü ele geçirildikleri iddia edilmiş; Silopi Cumhuriyet Savcılığı bunun üzerine 1989 yılının Ekim ayında görevsizlik kararı vererek soruşturmayı kapatmıştı.
Abbas Çiğden, Münür Aydın, Reşit Eren, Sadun Bayan, Feyzi Bayan ve Üzeyir Arzık'ın yakınları yıllar sonra 2009 yılının Ocak ayında Şırnak Barosu avukatları huzurunda olayla ilgili yeniden beyanda bulundu ve yakınlarının gözaltına alındıktan sonra öldürülmelerinde sorumluluğu bulunan kişilerin tespit edilerek yargılanmalarını talep etti. Bu beyanı takip eden bir hafta içinde aileler Silopi Cumhuriyet Başsavcılığında ifadeye çağrıldı. İfade verenler, yakınlarının askerler tarafından gözaltına alındığını, daha sonra kendilerine cenazelerinin teslim edildiğini belirtti. İfadelerin ardından 2008/3151 numarasıyla başlatılan soruşturmanın güncel durumuna ilişkin bilgi bulunmamaktadır.
2023 yılında Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığında (TMK 10. Maddesi ile Görevli) yapılan araştırmaya göre; Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığındaki (TMK 10. Maddesi ile Görevli) 2009/2117 numaralı dosya 20 Mart 2014 tarih ve 2014/1016 karar numarası ile yetkisizlik kararı verilerek Silopi Cumhuriyet Başsavcılığına gönderildi.
Silopi Cumhuriyet Başsavcılığında 2014/939 soruşturma numaralı dosya incelendiğinde, bu dosyada mevcut haliyle yalnızca Yusuf Kalenderoğlu, Mehmet Dansık ve Ahmet Dansık görüldü. Bunun dışındaki kişilerin zorla kaybedilmesine ilişkin dosya 2014/980 numaralı bir başka dosyada görüldü. Silopi Cumhuriyet Başsavcılığındaki 2014/939 numaralı dosyada daimi arama kararı alınmış ve dosya zamanaşımı bürosuna gönderilmiştir.
Silopi Cumhuriyet Başsavcılığının 2014/939 numaralı dosyasında daimi arama kararı alındı ve dosya zamanaşımı bürosuna gönderildi. 19 Haziran 2018’de Silopi İlçe Jandarma Komutanlığı 23507909- 0410-8514 sayı numaralı araştırma tutanağı ile daimi arama kararına istinaden yapılan incelemede BOTAŞ askeri tesislerinde JİTEM örgütünce öldürülen 57 kayıp ile ilgili faillerin tespit edilemediği; olayı aydınlatacak iz ve emare bulunamadığı; bulunursa bilgi verileceği bildirildi. Her üç ayda bir bu cevaplar benzer şekilde verilmeye devam etmektedir. Bu daimi arama cevapları Silopi Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından 09 Nisan 2014 ve 2014/939 sayılı karara istinaden verilmekteydi.
Haziran 2023 yılında yukarıda sayılan üç isim dışındaki zorla kaybedilmelerin aktarıldığı 2014/980 soruşturma numaralı dosyayı incelemek amacıyla Silopi Cumhuriyet Başsavcılığına sunulan talep kabul edilmesine rağmen arşivde ve diğer alanlarda dosya hiçbir şekilde bulunamadı. Bunun üzerine savcı ile görüşüldü. Savcı dosyada herhangi bir işlemin yapılmadığını, dosyada daimi arama kararı verildiğini ve dosyanın zamanaşımı süresinin dolması beklenerek zamanaşımı bürosuna tevdi edildiğini aktardı. Sonuç olarak Silopi’de bulunan 2014/939 ve 2014/980 numaralı dosyaların ikisinin de zamanaşımı bürosuna tevdii edildiği ve dosyalarda daimi arama kararı mevcut olduğu görüldü. Haziran 2023 itibariyle bilgiler günceldir.